سهرهتا
پۆستی ئهلیکتڕۆنی
ئهرشیڤ
هاوڕێیان
دهربارهی من :: دۆستان :: خهپهگیان
تاراوگه
کهزوان
رهوگه
نهکهڕۆز
پهیڤ
ههوارگهی عاشق
ڕهشماڵ
عبدالعزیز مولودی
دهنگی ژن مافی منداڵ
ئهمین گهردیگلانی
مهنسوور سۆفی
پهیامی بۆکان
راه ارتباطات
قادر وریا
عهلی گوڵی
unpo
:: لۆگۆی دۆستان ::
RSS
هاورێیان و دۆستانی بهرێز
به هۆی سهرقاڵی و درووستبوونی کار و تێکۆشانی دیکه، به داخهوه ناتوانم چیتر له تازهکردنهوهی وێبلاگهکهمدا بهردهوامبم. به داوای لێبووردنوه دهڵێم ههموولایهک ماڵئاوا
براتان کاوه ئاههنگهری
یهکێتی ئهوروپا کۆمپانیای ''ماهان''ی ئێرانی قهدهغه کرد
کۆمپانیای ماهان ئهیر و کۆمپانیایهکی ئوکراینی(که خاوهن فرۆکهی موسافیربهرین) له لایهن ئهکێتی ئهروپاوه به هۆی نهبوونی ئهمنییهت و لهخوارێبوونی کهیفییهتی کهلوپهلی فڕۆکهکانیان له هێنان و بردنی موسافیر بۆ ناو یهکێتی ئهوروپا قهدهغهکران.کۆمپانیای ماهان که له دۆسێلدۆرفی ئاڵمانهوه خهریکی راگوازتنی موسافیران بۆ ئێران و له ئێرانهوه بۆ ئاڵمانه ، دهیهویست لهسهر وڵاتی هولهندیشن کاربکات بۆ کاری راگوازتنی موسافیر.کۆمیسیۆنی یهکێتی ئهوروپا له ساڵی2006 وه لیستێکی رهشی له ههموو ئهو کۆمپانیای موسافهرهتیانه ئهماده کردبوو که زۆر کۆمپانیای ئهفریقی و ههموو کۆمپانیاکانی موسافهرهتی ئهندونێزی تێدایه که بۆیان نیه بۆ نێو یهکێتی ئهوروپا ههڵفڕن.
PNA- (لارس دیمیایین)ی گۆرانیبێژی پۆپی سویدی دوای ئهوهی له بهرنامهیهكی تهلهفزیۆنی كهناڵی STV دوا ئهلبومی خۆی به جهماوهركهی ناساند، لهسهر بهرگی ئهلبومهكه وێنهیهكی خۆی لهسهره به جلوبهرگی گهشتی ئاسمانی و ئاڵای كوردستانی لهسهر قوڵی خۆی داناوه.
بهپێی ههواڵێك كه له مالپهرِی كوردستان وێب بڵاوكرایهوه، ئهم بهرههمهی دیمیایین كه یهكێك له گۆرانیبێژه ناودارهكانی وڵاتی سویده، بهناوی (Valkommen hit 2007)ـه و لهیهكێك له بهرنامه تهلهفزیۆنییهكان داوهت كرا بۆ ئهوهی ئهم بهرههمهی خۆی بناسێنێت. لهم بهرنامهیهدا پێشكهشكاری بهرنامهی ئهوهی لێ پرسی كه بۆ ئاڵای كوردستانی لهسهر قولی ههیه، ئهو لهمباریهوه گووتی ئهو ئاڵایه، ئاڵای نهتهوهی كورده و من پشتگیرییان لێ دهكهم.
دهربارهی تێكهڵاوی لهگهڵ كوردهكان دیمیایین گووتی بۆ جاری یهكهم كوردم له چیای ئاگرین ناسی، پاشانیش بهتهواوی شارهزای دۆزی ئهم نهتهوهیه بووم.
ههر لهم بهرنامهیه ئهو هونهرمهند گووتی بژی كوردستان.
هونهرمهند ئاماژهی بهوهش كرد كه له نهورۆزی ساڵی 2008 لهگهڵ كوردهكانی كه له سوید دهژین، یادی نهورۆز دهكاتهوه.
سهرچاوه: پهیامنێر
منبع: پیک نت
وتارێکی داریوش ئاشوری لهژێر ناوی'' نیچهو ایران''. تکایه بۆ خوێندنهوهی ئهم وتاره لهسهر لینکی خوارهوه کلیک بکه.
http://ashouri.malakut.org/Nietzsche-Persian-ashouri.pdf
نووسینی: فرانسیس فوکویاما
وهرگێڕان له فارسییهوه بۆ کوردی: کاوه ئاههنگهری
''یهکپارچهیی له ئابووری جیهانیدا''
پرۆفیسۆر سامۆئێل هانتیگتۆن له کتێبی وێککهوتنی ژیارهکانی خۆیدا له ساڵی 1996، دهڵێت که دوای شهڕی سارد سیاسهته جیهانییهکان نه وهک جاران له ژێر دهسهڵاتی ئایدیۆلۆژییهکاندا بهڵکوو دهکهونه ژێر سهیتهرهی جیاوازی نێوان کولتوور و کهلهپوورهکان. ئهو نووسی که هێزی فهرههنگ وهپێش هیزهکانی تری به جیهانیکردن دهکهوێت و وهفاداری مرۆڤهکان له نههایهتدا لهسهر بنهمای هاوپێوهندی ئایین و ئیتنیک و مێژووی هاوبهش پهرهدهستێنێ و پێناسه دهکرێت.هانتیگتۆن پێوهره و ئهرزشهکانی تایبهت به رووناکبیری رۆژئاوا ، دیموکراسی و مافهکانی تاکهکهس وهک وێنهیهک له ئهرزشهکانی مهسیحییهتی رۆژئاوایی وهسف دهکات و وا ئیستیدلال دهکات که فهرههنگهکانیتر به پێوهر و ئهرزشگهلێکیتر، نههادگهلێکیتر له چهشنێکی جیاوزیتردا دهخوڵقێنن. دوای دهساڵێک له دهرچوونی ئهم کتێبه زۆر کهس لهسهر ئهو باوهڕهن که تیۆری شهڕو پێکدادانی ژیارهکان ههر ئێستاکه به هۆی پێشهاتنی ههندێک رووداو وهڕاستی گهراوه. هێزه ئایینییهکان به شێوهیهکی بهربڵاو دهستاین به جموجۆڵ کردوه که ئهمهیان زۆرتر به تایبهت له جیهانی ئیسلام به هاتنهمهیدانی ئیسلامی بوونیادگهرا تهنانهت له باشووری ئاسیا، ئامریکای لاتین، وڵاتهیهکگرتووهکانی ئامریکا و روسیا خۆی بهتهواوی دهنوێنێ.من لهگهڵ تیۆری پێکدادانی نێوان ژیارهکان ههم رێکهوتم ههمیش دژ. لهگهڵ ئهم تیۆرییه رێکهوتم ههیه که دهلێ فاکتۆره فهرههنگییهکان تهبدیلبوون به مهنشوورێک و زۆربهی خهڵکی ئهمڕۆکه له دهلاقهی فهرههنگیی خۆیانهوه دهڕوانن بابهته نێونهتهوهییهکانهوه. بهڵام له لایهکیترهوه لهسهر ئهم باوهڕم که ئهم تیۆرییه زۆربهی ئهو هێزانهی که دهخیل بوون له بهجیهانیکردنی و پرۆسهیهک که له داوێنی ئهودا رهوتی بهنوێکردنهوه و مۆدێڕنیزهکردنی نههادهکان هاتوهته ئاراوه و ههروهها کردار و شێوازهکانی حکومهتداری له ئاستێکی بهرفراوان و پێشکهوتووی جیهاندا به کهم دهگرێت.هانتیگتۆن راست دهلێت که پێناسهی سیاسی لهسهر بنهمای فهرههنگی هاوبهش، بهو زوویانه ان نابێت. ئهمهیش به تهواوی نادیموکراتیکه که هیزه ئابوورییهکانی جیهان بیانهوێت کۆمهڵگا بچووک و گهڕهکییهکان له توانایی ههڵوێستگرتن بۆ بنیات نانی ژیانی سیاسی هاوبهشیان، بێبهش و بێبهری کهن. ئهوه تهواو درووسته که وڵاتانی جۆراوجۆری جیهان دهبێ رێ و شوێنی تایبهت به خۆیان بۆ لای بهمۆدێڕنبوون ههبێ و بیپێون. ههر یهک له وڵاتانی ئهوروپای رۆژئاوا، ئامریکا، ژاپۆن و روسیا رێگاو رهههندی تایبهت به خۆیان ههبوه و لهیهکتریش جیاواز.. گهشهپێدان و به نوێکردنهوه له ناوئاخن و له نێو ههوڵ و تهقهللای نهتهوهیهک که له کۆمهڵگایهکی تایبهتیدا دهژین سهرههڵدهدات نهک به هۆی کهسانی بێگانه. وڵاتهکان دهتوانن که لهیهکتر فێر بن،بهڵام رادهی توانایی ئهوان بۆ بهدیهێنان و سازدانی ئامانجێک له وڵاتانی دیکهدا زۆر بهدوور و بهرتهسکه. ئهوه ههمان شتێکه که ئهمریکا نیزیک به چوار ساڵی رابردوو له عێڕاقدا به چهشنێکی دهردناک فێری بووه و ههستی پێکردووه.. بهڵام پرسیارێک که لێرهدا دهبێ وڵامی بدهینهوه ئهوهیه که ئایا ئێمه رێگاگهلێکی جۆراوجۆر بۆ مهبهست و مهقسهدێک دهپێوین – مهبهستێک له ژێر ناوی ژیارییهکی یهکگرتووی جیهانی(تمدن واحد جهانی)- یا ئهوهی که فهرههنگه جۆربهجۆرهکانی کۆمهڵگای مرۆڤایهتی بهرهو مهبهستگهلێک هانگاو دهنێن که له ئهساسدا لێک جیاوازن.؟ئهگهرکوو حاکمان نهتوانن به شێوهیهکی کاریگهر حکومهت بکهن، ئهگهر به تووندی فاسید و ههرزه بن و سهرچاوه گشتییهکان بۆ لای بهرژهوهندی تاکهکهسی و تایبهتی خۆیاندا بکێشن، ئهگهر تهواو زاڵمانه حکومهت بکهن، لهم حاڵهدا سهرچاوه و سهرمایهی پێویست بۆ ههڵدان و گهشهسهندنی درێژخایهن به نرخێکی کهم و ناچیزه دهفڕۆشن. کهوابوو جێی سهرسووڕمان نیه که کۆتایی دهیهی 90 وڵاتانی لایهق و ههروهها خاوهنی حکومهتی باش بوونهته نموونهیهک بۆ دنیای ئهمڕۆکه. وڵاتێک چۆن دهتوانێ بگات به حکومهتێکی باش؟ حکومهت خاوهن هیچ خهڵاتێک نیه که له لایهن حاکمانهوه بدرێ به ئهوانهی که حکومهتیان بهسهردا دهکرێت. ئهم سیستمه له نههایهتدا دهبێ لهسهر ئهساسی وهها مکانیزمگهلێکی وڵامدهرهوه بێ که گهیاندنی خزمهت و مافهکانی شارۆمهندهکان له لایهن حاکمانهوه گهرهنتی بکات نهک بهرژهوهندی حاکمان و دۆستان و خزموکهسیحاکمان.حکومهتهکان به شێوه و رێگای جۆراوجۆرهوه دهتوانن که وڵامدهر بن. باوترینی ئهم شێوازانه لهم پێوهندییهدا مکانیزمی وڵامدهرهوهی ئهستوونیه که به نێوی ههڵبژاردن ناوبانگی دهرکردووه. بهڵام مکانیزمگهلی وڵامدهرهوهی ئاسۆییش ههیه که لهوێدا بهشه جۆبهجۆرهکانی حکومهتێک کردار و ههڵسووکهتهکانی یهکتر دهخهنه ژێ چاوهدێری و کۆنتڕۆڵهوه. پارڵمان و دادگاکان و سهربهخۆیی بهڕێوهبهر(مجری) یش زۆر گرنگه. بێجگهله ئهوانه مکانیزمگهلێکیش له دهرهوهی نیزامی سیاسی فهرمیدا ههن. وڵامدانهوه دهبێ شهفاییهتی کرداری حاکمانی لهگهڵ بێت، لهبهر ئهوهی که حکومهته خراپهکام زۆر به کهمی له ناکامی و شکستهکانیان راپۆرت و زانیاری دهدهنه خهڵک. ههر بهم هۆیهشه که نیزامی حکومهتداری باش پێویستی به دهزگایهکی راگهیاندنی گشتی و سهربهخۆ و نههادهکانی کۆمهڵگای مهدهنی ههیه ههتا رهفتار و کردهوهکانی دهوڵهت بخاته ژێر چاوهدێری.بهم شێوهیه وڵاتانی پێشکهوتووی شوێندانهر ، ههر ئهوهندهی که لهبهر دانانی سنوور و کۆنتڕۆل و چاوهدێری لهسهر خۆیان بوونهته خاوهن گرنگایهتی که به هۆی توانایان بۆ خڕکردنهوه و سازمان دانی دهسهڵات. باوهر(اعتماد) چ له نێوخۆی وڵاتێکدا و چ له نێو وڵاتانێکدا بخوڵقێت، دهتوانرێ که له دوو رێگاوه دابین بکرێ؛ یهکهم رێگای کولتوری که لهوێدا باوهر له نێوان ئهرزش و پێوهرهکان، نهریتهکان و مێژووی هاوبهشهوه سهرجاوه دهگرێت. له تهواوی کۆمهڵگاکان باوهڕ له نیو بنهماڵه و خێزانهکان له رێگای پێوهندی خزمایهتییهوه دهستپێدهکات و دواتر هێدی هێدی دهچێته نێو گرووپ و دهسته کۆمهڵایهتییهکانهوه. دووههم چهشنی باوهڕ له سهر ئهساسی بهرژهوهندی و سهرچاوهی هاوبهشهوه پێکدێت.ئهم چهشنه له باوهڕ دهتوانێ له نێوان لایهنی تهواو بێگانه بهیهکتر پێکبێ که له باری فهرههنگییهوه هیچ خاڵێکی هاوبهشیان پێکهوه نهبێ و له بهشه جیاجیاکانی جیهاندا سهرقاڵی کار و چالاکی بن. ئهم چهشنه له باوهڕ لهسهر بنهمای نههادهکان پێک دێت. له نێوان ئهم دوو چهشنه باوهڕپێکردنهدا، چهشنه فهرههنگییهکهی به شێوهیهکی ئاشکرا و سروشتی و بهربڵاو، بهڵام لهم حاڵهیشدا سهرهتاییتره. ههموو مرۆڤێک خۆی له گرووپگهلێکی کۆمهڵایهتی یان کۆمهڵه فهرههنگی سهرهتاییهکاندا رێکدهخهن و دههتوانین بڵێین که ههموو کهسانێک که تووشی کۆسپ و گرفتێک دهبن پهنا دهبهن بۆ ئهم گرووپانه. دووههم چهشنی باوهڕپێکردن شوێنهواری ''بالقوه'' ی خۆی به شێوهیهکی جیاواز پهره پێدهدات. ئهم چهشنه له باوهر پایدارتره، لهبهر ئهوهی که لهسهر ئهساسی عهلاقهی تاکهکهسی و سهربهخۆیی نوێی ئابووری پێکهاتووه.. باوهر کاتێک که وڵاتهکان رێی بهمۆدێڕبوون دهپێون به چهشنێکی فراوان له بهرژهوهندییهکانی تاکهکهسیدا خۆی دهگرێت ههتا کولتوور. به جیهانیبوون دهرفهتی بهرینکردن و پهرهپێدانی بازاڕهکان لهوبهری سنووری وڵاتێک زێدهتر دهکات و هاوکاته لهگهڵ پهرێپێدان و گهورهترکردنهوهی چوارچێوهی غهیره شهخصی ، ساختاری و نههادی که لهو رێگایهوه باوهڕ دهتوانێ له نێوان لایهنی تهواو بێگانه به یهکهتر شکڵبگرێت. نموونهیهکی دیار: بازهگانی و تجارهت له چین و کۆمهڵانی چینی زمان به شێوهی نهریتی له نێوان ئهندامانی بنهماڵهدا شکڵی دهگرت. له وهها کهش و ههوایهکدا وۆر سهختبوو که به نامۆکان باوهر بکهی یان به لهگهڵ کهسێک که هیچ پێوهندییهکت لهگهڵی نییه بچیته نێو سات و سهودا و تجارهتهوه.ئهگهرچی ئهم شکڵه له سهرمایهی کۆمهڵایهتی که لهسهر ئهساسی پێوهندی خزم و خوێشی پێکهاتبوو ههتا دهورانێکی زۆر دارای کارکرد بوو، بهڵام سنووردار و مهحدوودیش بوو. ئهم چهشنهش بهو مانایه بوو که تجارهتگهلی تایبهت به خێزان و بنهماڵه نهیدهتوانی ببێته کۆمپانیای حیرفهیی و گهوره یان بچنه ناویان. هۆکارگهلێکی سیاسیی زۆر بۆ وڵاتانێک که لهسهر ئهساس و زهمینه هاوبهشهکانی کلتووری، قهومی و مێژوویی دهست دهدهنه هاوپهیمانێتی لهگهڵ یهکتر، له ئارادا ههیه. بهڵام عهقهلانییهتی ئابووری حوکم دهکات که باوهڕ دهبێ لهسهر ئهساسی بیچمه غهیره شهخصییهکان بێت.یهکپارچهگی له ئابووری جیهانیدا ، مسۆگهرتر و شوێندانهرتر دهبێ ئهگهر به جێی مهبهستگهلی تاکهکهسی و شهخصی لهسهر بنهمای بهرژهوهندی و لهجێی فهرههنگ لهسهر ئهساسی نههادهکان دابمهزرێت. ئهمهیش روانگهیهکی رۆژئاوایی نییه بهڵکوو شێوهنیگا و کردارێکی جیهانیه.
سهرچاوه: ایرانگلوبال(بۆرۆژههلات) ـ ناوهندی ههوال: بهرامبهر بهو تۆپبارانهی ئێران كه ماوهی زیاتر له حهتوویهكه دهستی پی َكردوهو رۆژانه ناوچه سنورییهكانی كوردستان بۆردومان دهكات، ئهمرۆ خهلكی كهلار رژانه سه رشهقامو بهرامبهر ئهو كاره نارهزایهتیان دهربری. خۆپێشاندهران له رێپیوانهكهیان دا خوازیاری دانانی سنورێك بۆ ئهو دهستدرێژی ئێران بوون.
دوو رۆژ لهوهپێش، له نهخۆشخانهیهکی شاری شانگهای له وڵاتی چین، دهستی خانمێکی چینی نهشتهرگهری کراوه که به وتهی HLN گهورهترین دهستی جیهان بووه(بێگوومان سهیروسهمهرهترین دهستی جیهانیش) و دوای دوو رۆژ وێنهی ئهم دهست و نهشتهر گهرییه بڵاوکراونهتهوه. ئهم ژنه چینییه که نێوی Liu Hua یه و 24 ساڵی تهمهنه به هۆی نهخۆشییهک تووشی ئهم گرفته بوو.
سهرچاوه: HLN.BE http://www.hln.be/hlns/cache/det/art_558025.html?wt.bron=homeBakskes5 به وتهی وهزارهتی دهرهوهی دهوڵهتی فێدڕاڵی بلژیک توریستی بلژیکی ستێفان بوڤه که لهگهڵ هاوڕێیهکی بۆ گهڕان و پشووی هاوینه روویان له ئێران کردبوو هێشتا ههروا بێسهرشوێنه. ههتا ئهوڕۆ دواینیوهڕۆی رۆژی ههینی رێکهوتی 17ی ئاگۆست هیچ ههواڵێک له ناوبراو به دهست نهکهوتووه و ژنه هاوسهفهرهکهشی بهدوای ئازادبوونیدا له سهفارهتی بلژیک له ئێران ماوهتهوه. کاوه ئاههنگهری- برۆکسێل http://www.standaard.be/Artikel/Detail.aspx?artikelId=DMF13082007_011 بعنوان یکی از شرکتکنندگان این همایش و شاید هم یکی از دردسرسازان این همایش برای تمامیتگرایان، برآنشدم که چند نکتهای را در خصوص نظرات آقای دکتر باقرزاده به رشتهی تحریردرآورم. ایشان عضو هیئت رئیسهی این همایش بودند و انصافا هم همراه همکاران دیگر هیئت زحمت فراوان برخود هموارنمودند که پیشاپیش از همهی گردانندگان این همایش نهایت تشکر را دارم.اما آنچهکه باعث نگارش این چند سطر شد، کمی ابهام و سوال(شاید تکراری برای آقای دکتر باقرزاده)بود که امیدوارم باعث تفهیم و تفاهم(حداقل برای من) هرچهبیشتر گردد. آقای دکتر باقرزاده در پاراگراف دوم مینویسند:'' در واقع، آن چه كه توانست این یخ بزرگ را در بین شركتكنندگان در همایش همبستگی ایران در هم بشكند و این دعواهای حیدری-نعمتی را تضعیف كند، پذیرش یك اصل اساسی و تعیینكننده دموكراسی بود. '' در این خصوص میتوان گفت که به حق و واقع این کردها هستند که مثل همیشه پیشتاز کاروان اندیشهی سیاسی ایران بوده و هستند و تاریخ 100 سالهی گذشتهی ایران هم این ادعا را به خوبی اثبات میکند. به تعبیری میتوان گفت که تابحال نهصت دمکراسیخواهی کردها در ایران یا از طرف حکومتهای مرکزی سرکوب شده و یا از طرف روشنفکران و حتی ئوپوزیسیون داخلی و قدرتهای خارجی ناشنیده و اهمال شدهاست. تازه اگر نه بعداز هزاران سال تاریخ و تمدن بلکه بعداز ماندگاری 28سالهی دشمن سرسخت دمکراسی اگر ما ئوپوزیسیون تنها بر دموکراسی مهر تایید گذاشتهایم، لااقل از دید من هنر نکردهایم. ولی آنرا به فال نیک میگیریم. در ادامه میفرمایند که: این اصل از چنان اهمیت كلیدی برخوردار است كه میتوان به تنهایی آن را محك دموكرات بودن یك نیروی سیاسی دانست. '' درباره این نظر و تئوری بحث فراوان شد. به نتیجهای نرسیدیم. نهتنها بین ما(کرد، آذری، عرب، لر و گیلک حاضر در جلسه) و سلطنتطلبان، بلکه با کسان ارجمند دیگری همچون دکتر باقرزاده هم به تفاهم و توافق چشمگیری نرسیدیم و با خواندن مقالهی آقای دکتر باقرزاده باز همان مشکلات و عدم توافق برای من تداعی شد. چون ما تنها به تئوری دمکراسی بسنده نمیکنیم و بیشتر از آن گارانتی عملی این مکانیزم را مد نظر داریم، که در این قسمت تفاوتها شدت میگیرند که متاسفانه ناآشنایان به واقعیت متنوع فرهنگی ایران و خودخواهان تمامیتخواه در آن همایش به هیچ عنوان قادر به پذیریش دموکراسی پلورال نبودند. هرچند که شخصیتهای ارجمندی همچون دکتر باقرزاده و چندی دیگر سیستم نامتمرکز را برای آیندهی ایران تایید فرمودند و با وجود چنین سرمایههای فکری در میان فارسها میتوان گفت که بیرق امید ازطرف ما همچنان در اهتزاز خواهدبود. نکتهی دیگراینکه تنها دموکرات بودن برای ما نمیتواند محک باشد و در آیندههم نخواهدبود. همچنانکه زمان شایستهسالاری بهسرآمده،بهدلیل اینکه واژگان '' کی شایسته'' است و '' شایستگی'' چیست(این قسمت از دید یک کرد، آذری،فارس، عرب،بلوچ، ترکمن و گیلک دارای مشخصات متفاوتی خواهدبود) دیگر تقریبا فاقد تعریف و شناسهی واحدی شده و سالار و سالاری هم از ادبیات سیاسی امروزین رختبربستهاست و لااقل نزد من این نوع دموکراسی هم، تاریخ انقضاء خوردهاست. در ارتباط با رای مرم هم همچنانکه در همایش پافشاری میکردیم و خواهیم کرد، به هیچ عنوان تن به رفراندوم یا رایگیری واحد و سراسری دررابطه با تایید یا رد یک موضوع نخواهیمداد. چون حتما به دمکراسی حداکثری و حداقلی تبدیل خواهد شد و این نوع دمکراسی فاقد هرگونه ضمانت و صلاحیت درازمدت خواهدبود. به سخنی دیگر و بعنوان مثال در در ایران دارای 30 میلیون فارس، کردهای دارای جمعیت 10 میلیون،همیشه باید تابع اوامر برگزیدگان(از طریق حداکثر رای)فارس زبان شده و باز همان سریال تکراری درجه1 و درجه2. پس به گمان نگارنده بهتر است که منبعد اپوزیسیون داخل و خارج از ایران در فکر تاسیس و بنیاد نهادن مکانیزم و سیستمی باشند که فاقد این حداقلی و حداکثری باشد، به عنوان نمونه سیستم سیاسی کشورهای بلژیک و سویس و هندوستان میتوانند راهنمای خوبی در جهت رفع اختلافات و قدمهای ناهمگام اپوزیسیون ایرانی باشد. در قسمت دیگری از مقالهی آقای دکتر باقرزاده آمدهاست:'' . گفتن این كه مردم این «انتخاب» را در 28 سال پیش انجام دادهاند نیز، صرف نظر از كیفیت آن انتخاب، كمترین ارزش حقوقی ندارد. اول به این دلیل كه مردم حق دارند، حتا در پهنه یك نسل، انتخاب خود را تغییر دهند، و در شرایطی كه برای نزدیك به سه دهه حق انتخاب مردم، به دلیل «انتخاب» پیشین آنان، از آنان سلب شده است هیچ دلیلی در دست نیست كه نشان دهد آنان بر آن«انتخاب» باقی ماندهاند. دوم، به همان دلیل درستی كه آقای خمینی نیز به آن استناد كرد، كه انتخاب یك نسل هیچ سندیتی بر پذیرش آن از سوی نسل دیگر ندارد. و در هر صورت، یك جمهوریخواه دموكرات نمیتواند اطمینان خود را جاینشین واقعیتی بكند كه تنها یك راه برای اثبات آن وجود دارد: رأی آزاد مردم. ''این بخش از مقالهی آقای دکتر باقرزاده برای من کرد جای بسی تامل است. بدون گمان هر کسی که صاحب اندیشهی آزاد و دمکراتیک باشد بایستی معترف به این باشد که هر نسلی دارای حق انتخاب خود بر مبنای نیاز و تشخیص زمان خودش است، حال این ایده از طرف هر کسی باشد برای من مدعی اندیشهی آزاد و دموکراتیک، قابل قبول است، ولی اگر من از این منظر به کردها و کردستان بنگرم، چند پرسش برایم بوجود میآید! یکی اینکه اگر هر نسلی حق انتخاب برای خود را دارد، پس چگونه است که کردها هنوز در گفتمان سیاسی ایرانیان(حداقل در خارج از کشور) دارای حق انتخاب برای خود نیستند؟ که در این همایش همه ما شاهد این اجحاف بودیم. به زبانی دیگر با در نظر گرفتن همهی تفاوتهایی که میان کردها و مرکزگرایان به لحاظ زبانی، جغرافی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و به تعبیری جامعهشناختی با وجود تفاوتهای فرهنگی موجود در این میان و با در نظرگرفتن آنها، چگونه من کرد میتوانم به حکم سیاسی یک فارس گردن نهم؟ یا چگونه و بر چه اساسی الیتهای فارس زبان دارای این صلاحیت بوده و مجاز به تعییین تکلیف برای کردها میشوند؟ پرسش دیگر و مهم از دید من تعریف ایران و رای مردم است، که بیشترین مخالفت ما کردها را در آن همایش برانگیخت. در جمعی یا کشوری که دارای ترکیب متفاوت و گونهگون است،همایش پاریس یا ایران، اتکاء به رای اکثریت، برای من چیزی غیراز تحمیل ایده اکثریت(به لحاظ رای دهندگان) بر اقلیت حاضر در آن جمع یا کشور نیست. آری من هم با رای آزاد مردم موافقم، ولی نه با رای مردم فارس زبان دربارهی کرد زبانها، با این احتساب از دید نگارنده بهترین شیوهی مبارزه علیه رژیم کنونی جمهوری اسلامی و یا حتی در خصوص سیستم آینده ایران، حالت ائتلافی آن است. در ائتلاف بیشتر بر بزرگتر کردن حد و دایرهی همکاری تاکید خواهد شد و همین نتیجه را هم خواهدداد، ولی در سیستم حداکثری و حداقلی تنها عدهای نادیده گرفتهخواهندشد،لااقل در ایران کنونی و همایشهایی همچون پاریس. دقیق به همین دلیل است که در جواب این ایدهی آقای دکتر باقرزاده که میفرمایند:'' به همین صورت، یك طرفدار نظام پادشاهی پارلمانی، یك طرفدار فدرالیزم یا یك طرفدار هر شكل و ساختار سیاسی حكومتی یا نظام اقتصادی یا هر چهارچوب دیگری كه قرار است بر یك جامعه حاكم شود، نمیتواند در عین ادعای دموكراسی از محك زدن آرمان و نظام مطلوب خود به رأی آزاد مردم طفره برود.'' عرض میکنم که برای تایید سیستم دلخواه کردها که فدرالیسم بود، چرا باید به آراء اکثریت مرکزگرای آن همایش تن میدادیم؟ آیا رای و انتخاب هیچگونه ارتباطی با نحلههای فکری و باورهای سیاسی و بسترهای فرهنگی شخص یا گروه و جامعه ندارد؟ آیا ما در این همایش و آینده ایران به تفاوتهای فرهنگی و اجتماعی موجود توجه خواهیمکرد؟ آیا خودداری کرد،آذری،لر، عرب و گیلک حاضر در همایش از دادن رای به نظام سلطنت مشروطه از نادمکرات بودن آنها سرچشمهمیگیرد؟ یا از نبودن روحیه و فکر ائتلافی و قبول تفاوتها بود؟ ما در این همایش یکبار هم از اختلاف و تضاد کلمهای بر زبان نیاوردیم، ولی دهها بار از تفات گفتیم و در آینده هم خواهیم گفت، چونکه اساسا ایرانی یک کشور ائتلافی متشکل از گوناگونیهاست و هرگونه توافق و همبستگی هم بایستی بر اساس این واقعیت متفاوت باشد نه دیدگاههای یکسانساز و تک ساحتی که آقای دکتر باقرزاده هم شاهد و شنونده این گونه طیف فکری بودند. به همین خاطر بهنظر نگارنده ما به قرائتی دیگر و نگرشی نو از ایران نیازمندیم، تا بتوانیم به تعریف و شناسهای منصفانهتر از دمکراسی و سیستم سیاسی برای ایران آینده دستیابیم. برای من کرد تنها دستآورد این همایش همین دیالوگ و مناقشهی فکری چند روزه و آشنایی و یافتن دوستان ازجمندی که بدون شک پشتیبان بزرگی برای برقراری آزادی و دمکراسی نوین در ایران خواهندبود و با امید به اینکه همهباهم در تلاش برقراریی هرچهبیشتر دیالوگ(به عنوان مولد و سائق دمکراسی) باشیم. کاوه آهنگری 23/06/2007 بلژیک 31/03/2007 هاوڕێی هێژام، خوشک و برای کوردم سهبارهت به کێشهی ژن له کۆمهڵگای کوردهواری و تهنانهت حیزبه کورییهکان و زیاتر خستنهڕووی کێشه و گرفتی ژنانی خهباتکار وتووێژێکم لهگهڵ خاتوو کوێستان فتوحی پێکهێناوه که پێشکهشتان دهکرێت. بهو هیوایه له بهڕهوڕووبوونهوهی کێشه و کهند و کۆسپهکان خۆ نیگهران نهکهین و به فکرێکی ئاواڵه و زانستی بۆ چارهسهرکردنی ئهو کێشانه ههوڵی پێویست بدرێت. بێگوومان خهسارناسی(آسیب شناسی) ئهو گرفتانه دهتوانن یهکهم ههنگاو بن بۆ چارهسهر کردن و هێنانهگۆڕێی باڵانس له ژیانی ئهوڕۆکهماندا که بێگوومان ئهو نابهرابهرییه تهنیا کێشهی ژنی کورد نیه بهڵکوو کێشهی مڕۆڤی کورده. پرسیار: تکایه خۆتان پێناسه بکهن و بفهموون که له کهیهوه تێکهڵ به خهبات و چالاکی بوون؟ وهڵام: ناوم كوێستان ه، ناوبانگم فتوحی، یه له ساڵی 1365 ی ههتاوییهوه هاتوومهته نێو ڕیزی تێكۆشهرانی حیزبی دێموكراتهوه. ماوهی 20 ساڵه بێپسانهوه له ڕیزهكانی حیزبدا تێكۆشانم ههیه. پرسیار: لهو مهودایهدا چ ئهرک و بهرپرسیارییهتێکتان ههبوه و دهکرێت کار و پرۆژه و بهرههم و دهستکهوتهکانی ئهو چهند ساڵهمان بۆ باس بکهی؟ وهڵام: ماوهی دوو ساڵ له كومیتهی شارستانی بۆكان له هێزی بهیان پێشمهرگه بووم. دوای ئهوێ له ئۆرگانه جۆراوجۆرهكانی حیزبدا ئهركی حیزبیم بهڕێوهبردووه وهك: كاری تایپو بایهگانیو كاری دهرمانیو، ئێستاش 10 ساڵێك دهبێ له ئینتشاراتی حیزبدا كاردهكهم. لهپهنا كاری حیزبییشدا له نێو ژنانیشدا كار دهكهم، ئهندامی یهكیهتیی ژنانمو له نێوان كۆنفڕانسی 3 تا كۆنگرهی 1 ئهندامی ههیئهتی ئیجرایی كومیتهی بهڕێوهبهریی یهكیهتیی ژنان بوومو ئهندامی دهستی بهڕێوهبهری گۆڤاری ژنان یشم. وهك پڕۆژه پڕۆژهیهكی تایبهتیم نهبووه، بهڵام ههمیشه ههوڵم داوه بۆ ڕیفۆرمو باشتر بوونی وهزعی ژنان له حیزبدا، ههوڵم داوه پهیوهندیی نزیكم ههبێ لهگهڵ ئهو ژنانهی دێنه ڕیزی حیزبهوه له نزیكهوه بیان بینمو گوێ لهیهكتر بگرین. ههمیشه عهلاقهم ههبووه به كاركردن له نێو ژناندا، بۆیه سهرهڕای كاری بهردهوامم له ئۆرگانهكانی حیزبدا له ناو ژنانیشدا به تایبهتی ژنانی بنهماڵهكانی حیزبی دێموكراتدا كۆڕو كووبوونهوهم پێك هێناوه. یهكێك لهو كارانهی كه نهخشم تێیدا ههبووهو پێوهندیی به مهسهلهكانی ژنانهوه بووه، دهركردنی گۆڤارێكی وهرزیی بۆ ژنان لهگهڵ چهند كهسێكی دیكه كه یهكێك لهو كهسانه كه لێرهدا جێی خۆیهتی ناویشی بێنم هاوڕێو هاوكارو هاوسهری خۆم قادر وریا بوو كه به ڕاستی ئهو له سهرهتادا نهخشی سهرهكی له دهركردنی ئهو گۆڤارهدا ههبوو. ئهم ئهركه واته دهركردنی گۆڤاری ژنان كه گۆڤاری یهكیهتیی ژنانی دێموكراته به بهرههمێكی بهنرخی دهزانم. ههرچهند ناڵێم گۆڤارێكی زۆر ڕێكوپێكو بهنێوهرۆكه، بهههرحاڵ لهو ههلومهرجهی ئێمهی تێدا دهژین پێم خراپ نیه، ههرچهند ئهگهر زیاتر خۆمانی بۆ ماندوو بكهین دهتوانێ زۆر لهوهباشتر بێ.نازانم مهبهستت له دهسكهوت، دهسكهوتی تاكهكهسییه یا دهسكهوتی ئێمهی ژنانی دیموكرات به شێوهیهكی گشتییه؟ بهلای منهوه دهسكهوتم ئهوهیه كه فێربووم بۆ گهیشتن به ژیانێكی ئینسانیو گهیشتن به دنیایهكی بهرابهرو بێچهوسانهوه، پشت به توانای خۆمان ببهستینو، بهردهوامیش له خهبات دابین بۆ گهیشتن به مافهكانمان. پرسیار: پێش دهسپێکردن به خهبات له نێو حیزبی دێموکراتدا یان بڵێین هاتنه نێو شۆڕشهوه چۆن دهتڕوانیه کوردستان و شێوهی خهبات بۆ کوردستان و ئێستا دوای ئهو چهند ساڵ ئهزموونه چۆن دهیبینێوه؟ وهڵام: بێگومان دیدی ئێستام لهگهڵ ئهو كاته زۆری جیاوازی ههیه. بۆ كچێكی 16ـ 17 ساڵ ئهویش لهو سهردهمهدا (20 ساڵ لهمهوبهر) له دنیایهكی داخراودا، دهبێ چۆن بێ؟ زۆر رووكهشی دهمڕوانییه كوردستانو كێشهكانیو شێوهی خهبات، ئهسڵهن زانیارییهكی ئهوتۆم نهبوو تا بیر له شێوهی خهبات بكهمهوه. ئهو كات پێم وابوو خهبات كردن یانی چهك ههڵگرتن، به پێچهوانهی ئێستام كه زۆر له چهك بێزارم. ئهو كاته تهنیا ئهو كوردستانهم دهدی كه خۆمی لـێدهژیامو پێشم وابوو دوژمنهكهمان ههر كۆماری ئیسلامییه كه ههموو رۆژێ به تانگو تۆپ هێرشی دهكردهسهرو وێرانی دهكرد. بهڵام ئێستا كێشهی ههریهك له بهشهكانی كوردستان به هی ههموو كوردی دهزانم، دهسكهوتی ههر بهشێكیشی ههر به هی ههموو كورد دهزانم. دوژمنی ههر بهشێكێشی به دوژمنی ههموو كوردستان دهزانم، لهسهر ئهو بڕوایهشم ههرگۆڕانێكی لهم بهشانهی كوردستان روو بدا كاریگهری ههیه لهسهر ئهوانی دیكهو لهسهر ناوچهكهش. ئێستا ئازاری ههربهشێكی كوردستان به هی خۆم دهزانم، شههیدانی ههڵهبجهو ههولێرو كهركووكو.... وهك شههیدانی مههابادو سنهو سهقزو.... كار له رۆحم دهكهن. پرسیار: ژن چۆن پێناسه دهکهی و چۆنی دهبینی له کۆمهڵگای کوردهواریدا؟ وهڵام: پێناسهی من بۆ ژن: ژن پێش ئهوهی ژن بێ مرۆڤه، مرۆڤێكه له رۆحو جهسته پێك هاتوه كه پڕیهتی له ژیان دۆستی، پڕیهتی له خۆشهویستی، پڕیهتی له میهرهبانی كه ئهم ههموو جوانیانه پێشكهشی ئهم جیهانه دهكا. بهڵام ئهم مرۆڤه له كۆمهڵی كوردستاندا بارودۆخێكی زۆر دژواری ههیه، كێشهی ژنی كورد جگه لهوهی سیاسییه، ئابوورییه، كۆمهڵایهتییهو... سهرهتاییترین مافه ئینسانییهكانی پێشێل دهكرێ، به مرۆڤێكی پله دوو چاوی لێدهكرێو مڵكی مرۆڤێكی دیكهیه به ناوی پیاو. حهقی بڕیاردان له سهر چارهنووسی خۆی نیه، رۆحو جهستهی داگیركراوهو تهنانهت شێوهی جلوبهرگ لهبهركردنیشی له لایهن پیاوانی بنهماڵهوه یا كۆمهڵ كۆنترۆڵ دهكرێ. درۆیه ئهگهر دهڵێن ژنی كورد ههمیشه رێزی لێگیراوه. ئهوه چ رێزێكه رۆح و جهستهی داگیر بكرێ، ئهوه چ رێزێكه لهسهر خۆشهویستی زیندانی دهكرێ، چهقۆی له مل دهسوون؟! لهسهریهك من ژن له كۆمهڵی كوردهواریدا وهك ئهسیرێك دهبینم به دهست زۆردارێكهوه به ناوی دابونهریتو فهرههنگی دواكهوتوو، لهسهروو ئهوانهش هێزێكی گهوره ههیه بۆ هێشتنهوهی ئهو دابو نهریتو فهرههنگه، ئهویش یاساو ئایینو پیاون دهستیان داوهته دهستی یهك بۆ كۆیله هێشتنهوهی ژنان پرسیار: دهفهرمووی که ههموو شتێک مووڵکی پیاوه، باشه پێتوانیه که ئێوهی ژنانیش له نێو حیزبدا ههتا ئێستا یان نهتان زانیوه یان نهتان توانیوه شۆڕشێکی جێگیر و شیاو پێک بێنن لهههمبهر ئهو نابهرامبهری و کۆیلهیهتیه؟ وهڵام: بهڵـێ ئهوهش راسته ژنانیش نهیانتوانیوه شۆرشێكی جێگیرو شیاو پێك بێنین. بۆ؟ لهبهر ئهوهی دهنگهكانو ههڵوێستهكانمان یهك نهبووه بۆ داكۆكی كردن له خۆمان. بهشی زۆری ژنانی نێو ریزهكانی حیزبی دیموكرات ئهو چارهنووسهیان قبووڵ كردوهو بێدهنگیان ههڵبژاردوه. بهڕاستی ئهگهر ژنانێكیش ههبووبن ساحهبی راوبۆچوونی خۆیان بووبنو له هێندێك مهیدانا رچهشێنییان كردبێو رهخنهیان له ههڵسوكهوتی حیزبو پیاوانی حیزب گرتبێ، پرشوبڵاوبوون. ئهم پڕشوبڵاوییش بۆته هۆی ئهوهی قسهكانیان تهئسیرێكی نهبێو ئهم كولتووره پیاوسالاره ههر به زاڵی بمێنێتهوه.دیاره هۆكارێكی دیكهش دهگهڕێتهوه بۆ ئهو ناوشیارییه كه بهداخهوه دهبێ بڵێم زۆربهی ههره زۆری ژنانی ناو ریزهكانی حیزب لێی بێبهشن، به تایبهت ژنانی ئهندامانی بنهماڵهكانی كادرو پێشمهرگهكانی حیزب. ههوڵیش نهدراوه بۆ وشیاریو پێگهیاندنیان. تهنانهت ئهو كچانهی كه روویان له ریزی حیزب كردوه به مهبهستی پێشمهرگایهتی ئهوانیش له باری فیكریو سیاسیو رێكخراوهیییهوه گرنگییان پێنهدراوه. تهنیاو تهنیا تهشویق كراون بۆ شوو كردن. شووكردنیش بۆ كچێكی پێشمهرگه له ریزی حیزبی دیموكراتدا یهكهم كاردانهوهی ئهوهبووه كه خزاندراوهتهوه ماڵهوه. به دهیان نموونه ههن لهو بارهوه، كه به چ شوورو شهوقێكهوه دنیای تهنگهبهری ماڵهوهیان بهجێهیشتوهو هاتوونهته ریزی پێشمهرگایهتی به مهبهستی خهباتو تێكۆشان. بهڵام ههر لهماوهیهكی كورتدا ههموو شوورو شهوقو چالاكییهكی تێدا مردوهو دیسان خزاونهتهوه ناو ماڵو دنیاییهكی داخراو. پرسیار: کێشهی ژن چۆن پێناسهدهکهی له کۆمهڵگای کوردهواریدا؟ کێشهکان چین؟ ئایا بهڕێزتان که له نێو حیزبێکی مۆدێڕندا خهریکی خهبات و تێکۆشانن و له ئهساسنامهی حیزبی دێمۆکراتدا باس له مافی مڕۆڤ کراوه وبهتهمهنترین حیزبه له کوردستاندا، ئایا ئێوه وهک ژن لهگهڵ پیاوانی نێو حیزبدا وهک یهک چاوتان لێدهکرێ؟ ئهگهر نا کێشه یان کێشهکان چین به ڕای ئێوه؟ وهڵام: دیاره كێشهو ههڵاواردن دژی ژنان دیاردهیهكی جیهانییهو تایبهت نیه به كۆمهڵی كوردستان، بهڵام ئهم كێشانه له كۆمهڵی كوردهواریدا به شێوهیهكی زۆر بێ ڕهحمانهو دڵڕهقانهتر دهبینرێن. كێشهی ژنان له كۆمهڵی ئێمهدا لایهنی یاساییان ههیه بهتایبهت ژنانی رۆژههڵاتی كوردستان، ئهو یاسایانه كه بهشی زۆریان هی چهندین سهده پێش ئێستان، كۆماری ئیسلامی ئێستاش كاریان پێدهكا، ڕێگهی له ههر جۆره جووڵانهوهیهكی ئازادانهی ژنان گرتوه. لهلایهكی دیكهشهوه كولتوورو بیروبۆچوونی پیاوسالاری تهواو ڕۆچۆته نێو بیرو مێشكی ههموو تاكێكی كورد. ههموو شتێك لێره موڵكی پیاوه، ماڵ، منداڵ، تهنانهت جهستهو ڕۆحی ژنانیش موڵكی پیاون. ژنانیش گیرۆدهی یاساو ڕێساكانی پیاوسالارین. بۆ ههموو شتێ ههرپیاو بڕیاردهره، كۆمهڵگه پڕه له ترس، ههڕهشه، توندوتیژی، گومانو ..... بۆ ژنان، ئهمانه ههمووی كێشهن. له فهزایهكی ئاوا دا ژن دهبێ ژیانی چۆن بێ؟! ههرچهنده كۆمهڵهكهمان به بهراورد لهگهڵ ساڵانی ڕابردوو كهمتاكورتێك ئاڵوگۆری بهسهردا هاتوه، بهڵام ئهو ئاڵوگۆڕانه ئهوه نین كه زۆر دڵیان پێخۆش كهین. ئهوهتا ئێستاش ژن تهنیا لهسهر گومانێك سهرئهبڕدرێ، كچان لهسهر خۆشهویستی زیندانی دهكرێن یان به لهچكهكهی سهریان دهخنكێنرێن!!. ههموو دهزانین لهم ساڵانهدا خۆسووتاندن پهرهی سهندوه، ژنان ئهگهر له ژێر توندترین چهوسانهوهی تونددا نهبن بۆ پهنا دهبهنه بهر خۆسووتاندن كه دهردهێنهرترین مردنه؟ ئهوانه تهعبیر له چی دهكهن ئهگهر له ئازارو مهینهتیو بێ بهشی نهبێ؟لهوهڵامی بهشی دووههمی پرسیارهكهت دا دهڵێم: من جاروبار له مۆدێرن بوونی حیزبهكهی خۆشمان گومانم ههیه، بهڵێ له ئهساسنامهی حیزبدا باسی زۆر شتی جوان كراوه، بهڵام نووسراوه شتێكهو واقع شتێكی دیكهیه، بهڵێ حیزبی دێموكرات زۆر كاروكردهوهو بهرنامهی جوانی ههیه بۆ كۆمهڵ. بهڵام ڕهنگه زۆر سهیر بێ بهلاتانهوه ئهگهر بڵێم لهنێو بنهماڵهكانی حیزبی دێموكراتدا كچ ڕهدوو كهوتوه(*) یان گهنج خۆی كوشتوه. تۆ بڵێی ئهمانه له چییهوه سهرچاوه بگرن؟ حیزبی ئێمه له بهرنامهكهیدا دهڵـێ: ژنو پیاو بۆ كاری وهك یهك مووچهی وهك یهك وهردهگرن. ئهمه شتێكی زۆر باشهو پێشكهوتووانهیه. دیاره دۆخی ژنان له ناو حیزبدا هێندێك باشتره لهچاو ژنانی نێو كۆمهڵ ههرچهند من قهت بهوه ڕازی نیم چونكه له نێو بنهماڵهكاندا ههر پیاو بڕیاردهرهو قسهی ئاخر ههر پیاو دهیكا، ژنان ههر له دواوهی پیاوانن، تفكری پیاوسالاری زۆر به زهقی دهبینم. من ئهمانه به كێشه دهزانم. پرسیار: کوێستان خانم، وهکی بۆخۆتان ئاماژهتان پێکردووه له بهشی چاپهمهنی حیزبدا خهریکی چالاکین و ئهوهش دهتوانێت ئهو پهیامه به من بدات که ئێوهی بهڕێز سهروکار و لهگهڵ نووسین و ههواڵ و وتار و کتێب و ....هتد و به گشتی زانیاریه. مهبهستم ئهوهیه که به باوهڕی من کهسی وهک بهڕێزتان دهتوانێ له زۆر کهسی دیکه زانیاری و ئهزموونی فکری زیاتر بێت، ئهدی باشه بۆ زۆر جار تهنانهت ڕێبهرایهتی حیزبی دیموکراتیش دهڵێن که له حیزبدا ژنی لێهاتوومان نیه؟ باشه دوای ئهو ههمووه ساڵه تێکۆشان و خهباتی بهردهوام و کاری سیاسی و کۆمهڵایهتی و کولتووری و..هتد، چۆنه که حیزبی دێموکرات نهبۆته خاوهن ژنی لێهاتوو؟ یان دهکرێت که به ڕاشکاوی ئهو قسهیهی ئهوان ڕهدکرێتهوه؟ وهڵام : دهزانی مهسهله چیه، من ناڵێم ژنی لێهاتوو له حیزب دا ههر نیه. دیاره ئهگهر ههشبێ ئهوهنده كهمن که له دنیا پڕله نایهكسانییهكهی پیاواندا ون بوون. پاشان ئهوان له وهڵامی ئهو خهوڵكانهدا كه لێیان دهپرسن بۆچی له پۆسته كلیدییهكانی حیزب ژن نابینرێن؟ وهڵامهمهیان ئهوهیه كه لهبهر ئهوهی ژنی لێهاتوومان نیه. ئهمنیش لێیان دهپرسم حیزبی دیموكرات! بۆچی به 61 ساڵ تهمهنهوهو، 61ساڵه دروشمی پێشكهوتووانه دهدهیو باسی مافی ژنو رۆڵی ژن دهكهیو خۆت به گهورهترین حیزبی رۆژههڵاتی كوردستان دهزانی، بهڵام نهتوانیوه چهند ژنی لێهاتوو جهزبی ریزهكانی حیزبهكهت بكهی؟. یان نهتوانیوه ئهوانهی كه روویان تێكردووی پهروهردهیان بكهیو ببنه ژنی لێهاتوو؟ ئهمن نازانم پێوانهیان چیه بۆ لێهاتوویی؟ من دهپرسم ئایا ئهو پیاوانهی كه لهكۆنگرهكانی حیزبدا ههڵبژێردراون ههموویان له ههموو بارێكهوه (سهتحی سهوادی بهرز، ئاگایی، مودیرییهتو...) لێهاتوون؟ یان ئهگهر دهگاته سهر ژنان دهبێ ههموو ئهو تایبهتمهندییانهیان تێدا بێ.ههر چهند من لهسهر ئهو باوهڕهم ئهوانهی كه دهبنه رێبهریی حیزبێك پێویسته ههموو ئهو مهرجانهیان تێدا بێ. كه بهداخهوه ئهو مهرجانه ههمووی لهو پیاوانهی له رێبهریی حیزبی دیموكرات بوون نهبووه. بهڵام ئهگهر كادره ژنهكانی حیزب له گهڵ ئهو پیاوانهی له كۆنگرهكانی حیزبی دیموكراتی كوردستانی ئێراندا ههڵبژێردراونو پۆستی كلیدییان پێسپێردراوه، مقایسه بكهم، ئهو قسهیه به سهراحهت رهت دهكهمهوه كه گۆیا ژنی لێهاتوو له حیزبدا نیه. بهس بهداخهوه ئهو پێوانهو مهرجانه تهنیا كه دهگهیشته سهر ژنهكان به تهواوی لهبهرچاودهگیرا. ئارهزوومه بۆ پیاوانیش وابوونایه سهرچاوه: رادیو فردا
نرگس رضايي:مصرف موادمخدر از 100 سال پيش با ورود ترياك به ايران جاي خود را در بين ميانسالان جامعه باز كرد و در مدت زمان كوتاهي به مادهاي مدرن نسبت به چپق و قليان تبديل شد.هنوز چند سالي از مصرف ترياك با زغال و منقل نگذشته بود كه با صنعتي شدن جامعه، مصرف موادمخدر نيز از شكل طبيعي و سنتي خارج شد و الگوي تازهاي پيدا كرد.
الگويي كه امروزه كراك نام دارد و سن مصرف را به شدت كاهش داده است بهطوري كه آسيبشناسان اجتماعي نسبت به مصرف آن در 2 سال اخير بارها هشدار دادهاند و «محمدحسين فرجاد» آسيبشناس در اين زمينه گفته است: ميزان مصرف كراك به شدت در ميان گروه سني 17 تا 25 سال در حال افزايش است و اين امر بهطور حتم ميزان مرگ و مير را در سالهاي آتي افزايش خواهد داد چرا كه براساس آمار مركز تخصصي ترك اعتياد تهران، كراك در بين جوانان به صورت مادهاي كمخطر با ميزان نشئگي بالا معرفي شده و 95 درصد از مصرفكنندگان آن را به اسم روانگردان ميشناسند چرا كه از نظر كارشناسان سمشناسي كراك در اصل انرژيزا و شاديآور بوده و هيچگونه اعتيادي را در مصرفكننده به وجود نميآورد. اما كراكي كه در ايران توزيع ميشود كراك اصل نبوده و در آزمايشگاههاي مخفي و خانگي كشور با فشرده كردن هروئين بدون در نظر گرفتن هرگونه استانداردي تهيه ميشود و در برخي موارد نيز از ضايعاتي كه نميتوان از آن هروئين خالص به دست آورد كراك توليد ميشود. بنابراين خلاف تصور مصرفكنندگان كراك از تبليغات نوع خارجي نوع ايراني آن اعتيادآور بوده و طي يك ماه اول مصرف دائم از آن مقدار مصرف به 3 يا 4 برابر روز اول مصرف رسيده و تعداد دفعات مصرف روزانه به 10بار در روز افزايش پيدا ميكند.
تدخين كراك براي شخص حس نشاط ظاهري شديد يا به اصطلاح «پرواز شادمانه» به وجود ميآورد كه حدود 5 تا 7 دقيقه طول ميكشد و پس از آن با ايجاد افسردگي حاد واحساس بيارزش بودن و ولع زياد براي مصرف اين ماده ادامه مييابد و در مراحل بعد ترك اعتياد را مشكل ميسازد و بيشتر به همين علت است كه معتادان به كراك كمتر اقدام به ترك آن ميكنند . در سال گذشته از تعداد معتادان مراجعهكننده به مركز تخصصي ترك اعتياد تهران 24 درصد معتاد به كراك بودند درحالي كه آمار معتادان ترياك به 59 درصد ميرسيد و اين آمار از نظر آسيبشناسان اجتماعي بيانگر شرايط سخت ترك برخلاف سهولت مصرف آن است و يكي از دلايل اصلي مصرف اين ماده توسط طيف وسيعي از جوانان ساده بودن مصرف آن است كه حتي در مكانهاي عمومي و خودروي شخصي با استفاده از فندك و ني و سنجاق قابل استفاده است.
بنابر اين سهولت در مصرف كراك ميزان مصرف آن را افزايش داده و به تبع آن كشفيات آن نيز رقم بالايي را به خود اختصاص داده است.
سال گذشته سردار «حميدرضا حسينآبادي» مديركل مبارزه با موادمخدر نيروي انتظامي ميزان كشفيات كراك را 3 تن و 150 كيلو اعلام كرد و متعاقب آن مسوولان آگاهي به پيامدهاي سوء مصرف آن در افزايش جرايم اشاره كردند و سرهنگ «علي تواضعي» مديركل مبارزه با جرايم جنايي آگاهي نيروي انتظامي گفت: نقش مخدرهاي صنعتي در ارتكاب جرايم بيش از گونههاي سنتي بوده و براساس آمار دستكم دو برابر ساير مواد است. بنابر اين با توجه به نگرانيهاي مسوولان از شيوع روزافزون ماده صنعتي كراك، بهنظر ميرسد اين مساله ابعاد گستردهتري به خود بگيرد.
مرگ ناگهاني معتادان كراك
هر چند اثرات كوتاهمدت كراك مشابه آمفتامين است و در مدت زمان كوتاهتري فرد احساس چابكي و سرخوشي مفرط ميكند اما پس از آن منجر به بروز عوارض جسماني و حتي مرگ مصرفكننده ميشود. دكتر جلالي فوق تخصص سمشناسي درباره عوارض كراك به «تهران امروز» ميگويد: كراك نوعي مواد از الكائيدهاي دسته كوكائين است كه اصل آن انرژيزا و شاديآور است.
اعتياد به كراك در كشورهاي صنعتي محدود به يك گروه سني با شرايط اجتماعي يا اقتصادي خاص نيست و ارزان بودن و در دسترس بودن اين موادمخدر را همگاني كرده است. البته در ايران بيشتر گروه سني 17 تا 25 سال به آن گرايش دارند. كراك مادهاي است كه خوشي و نشئگي آن چند ماه بيشتر طول نميكشد و بعد از مدت كوتاهي خوشحالي روز اول را به مصرفكننده نميدهد و فرد براي به دست آوردن خوشي روز اول مصرف خود را زياد ميكند بهطوري كه در ماه سوم و چهارم هر دو ساعت يكبار اقدام به مصرف كراك ميكند. اين فوقتخصص سمشناسي ميافزايد: تزريق كراك آخرين مرحله براي كسب خوشي بيشتر است كه عوارض جسماني و رواني جبرانناپذيري براي معتاد به همراه دارد. تزريق به شدت مغز، كبد و قلب را تحتتاثير قرار داده و موجب التهاب اين اعضا ميشود. تحتتاثير عوارض منفي كراك تمام اجزايي كه در تماس مستقيم با دود كراك هستند ذرهذره نابود شده و ميپوسند.
اجزاي داخلي بدن عفونت ميكند و در برخي موارد ديده شده مصرفكنندگاني كه به مدت طولاني از اين ماده استفاده ميكنند، ميزان عفونت به اندازهاي است كه اجزاي بدن از هم جدا ميشوند، يعني گوشت زير پوست دچار عفونت شده و به اصطلاح «كرم» ميزند.
جلالي در مورد مرگ ناگهاني معتادان كراك معتقد است: محروميت چند هفتهاي يا چندماهه يك معتاد كراك از اين ماده او را نميكشد بلكه استفاده مجدد پس از يك دوره زماني، موجب مرگ معتاد ميشود چرا كه با ايجاد مسموميت تعداد تنفسها را كاهش داده و خواب معتاد را عميقتر ميكند و در اكثر اوقات شاهديم كه اين افراد حين مصرف در خرابهها و دستشوييهاي اماكن عمومي ميميرند.
از نظر او، ترك كراك تنها بهوسيله روش سمزدايي فوقسريع URD ميسر است و روشهاي ديگر ترك كراك از قبيل استفاده از دارو و قرصهاي ترك در اين مورد چندان تاثيرگذار نيستند.
كراك ،معلول معضلات اقتصادي ـ اجتماعي
باتوجه به ميزان شيوع كراك در ميان نسل جوان، بهنظر ميرسد اعتياد به كراك بر عكس جوامع صنعتي صرفا جنبه تفريحي نداشته و عوامل اجتماعي ـ اقتصادي در گسترش آن دخيل بودهاند. دكتر محمدمهدي رحمتي، جامعهشناس، علت عمده گرايش جوانان را به كراك، مشكلات اقتصادي ميداند و ميگويد: وضعيت اقتصادي حاكم بر هر جامعهاي در بروز مشكلات و ناهنجاريهاي اجتماعي تاثير عميقي دارد، بهطوري كه اگر نابرابري در توزيع فرصتها افزايش يابد و جوانان نتوانند بهراحتي به فرصتهاي مطلوب اجتماعي دست پيدا كنند، گرايش به مصرف موادمخدر و الكل براي تسكين دردهاي اجتماعي بيشتر و بيشتر ميشود و در اين ميان گروههاي سني زير 20 سال بيشتر از بقيه، هنجارهاي پذيرفتهشده اجتماعي را زير پا ميگذارند و از آنجا كه در جامعه فعلي ايران، فرصتهاي اجتماعي بسيار محدود است و همه جوانان امكان تحصيل ندارند، هرچند ظرفيت دانشگاهها افزايش يافته اما تب و التهاب كنكور از ديپلمهها به ليسانسهها منتقل شده است و همچنان يك نوع استرس و ترس از عدم موفقيت در بين جوانان وجود دارد.
تحصيلكردههاي دانشگاهي هم كه چند سال پول و انرژي خود را صرف تحصيل ميكنند، بعد از مدتي سرخورده ميشوند چون هيچ شغلي براي آنها تعريف نشده است.
درواقع زيرساختهاي اجتماعي متناسب با افزايش جمعيت رشد نكردهاند و جوان امروزي سرگردان و بيپناه مانده است.
اين جامعهشناس ميافزايد: وقتي جامعه نتواند امكانات رشد يك جوان را فراهم كند، كمبودها و مشكلات حالتهاي مختلفي را بهوجود ميآورند كه افزايش كجرويها يك شكل آن است.
بنابراين جوان براي فرار از مشكلات و تسكين آلام خود، كراك را بهعنوان آسانترين و ارزانترين راه براي كسب لذت انتخاب ميكند. هرچند مسوولان در پيشگيري و مبارزه با اين معضل اهتمام ميورزند اما اين برخوردها تنها برخورد با معلولهاست.
13/ 7 درصد دانشآموزان در معرض مستقيم اعتياد
هنگامي كه بيشترين تبليغات قاچاقچيان و فروشندگان مخدرهاي صنعتي با عنوانهايي همچون بيخطربودن، اعتيادآور نبودن و... در كنار ارزاني و آساني تهيه آنها قرار ميگيرد، طبيعي است كه درصد زيادي از جوانان جامعه به مصرف آن مبادرت ورزند.
سرهنگ علي سماواتي، رئيس مركز آموزش پليس مبارزه با موادمخدر ميگويد: هماكنون از 10 ميليون دانشآموز سراسر كشور 13/7 درصد آنها در معرض مستقيم اعتياد قرار دارند. اين در حاليست كه به گفته محمد موسيزاده، كارشناس، آشنايي جوانان با كراك در دوره دبيرستان و گاه در دوره راهنمايي صورت ميگيرد و تبليغ كلامي مواد، منجر به استفاده از آن ميشود.
در سالهاي گذشته بيشتر مراجعان كلينيكهاي ترك اعتياد را ميانسالاني تشكيل ميداد كه به ترياك و هروئين و نمونههاي مشابه اعتياد داشتند، در حالي كه امروزه به گفته احسان تاجزاده مدير يكي از كلينيكهاي مركز تهران بيشتر مراجعان جوانان كمسن و سالي هستند كه همراه خانوادههايشان براي سمزدايي ميآيند و نزديك به 67درصد اين افراد معتادان به مواد صنعتي هستند كه نياز به سمزداييهاي فوقسريع دارند و در حقيقت چهره معتادان و نوع اعتيادشان كاملاً عوض شده و اين نگرانكننده است.
اميد.م يكي از اين مراجعان كمسن و سال اين كلينيك است كه تنها 15 سال دارد و به گفته مادرش مصرف موادمخدر را از 12 سالگي و با مصرف حشيش شروع كرده است و در حال حاضر به كراك اعتياد دارد و وضعيت روحي و جسمي خوبي ندارد.
او تاكيد ميكند كه پسرش توسط همسالان خود معتاد شده و گاهي براي تهيه مواد همراه دوستانش دست به كارهاي خلاف ميزد.
مدير كلينيك نمونه اين مورد را 22 نفر در عرض 4 ماه اعلام ميكند و ميگويد: معتادان به كراك در رفتارهاي خود تغييرات بارزي را نشان ميدهند كه از جمله آنها عبارتند از: از دستدادن توجه و تمركز، كاهش وزن، ناپديدشدن لوازم قيمتي خانه، آشفتگي، برنامه خواب نامنظم، بيتوجهي به آراستگي ظاهري، پادرانوياي شديد، بيقراري و اضطراب.
بنابراين كراك، شخصيت معتادان را متزلزل كرده و بار رواني آن بهمراتب بيشتر از ساير مواد ديگر است.منبع: تهران امروز
کۆماری ئیسلامی ئێران و دارودهستهی تێڕۆری ئهم نیزامه بهم شێوهیه و به رهسمی دهیانهوێ ژیان له خهڵکی کوردستان بشێوێنن.
کهسانێک که رهنگی چاویان شینه، ئیتر نابێ گلهیی له دایکان بکهن که بۆچی رهنگی چاویان شینه، بهتایبهت ئهگهر رهنگی قژی سهریان بلۆند(زهردی مهیلهو زهیتوونی)بێت. به گوێرهی لێکۆڵهرێکی ئهمریکی شینی چاو نیشانهیهکه له هۆشی(intelligentie) باش.به وتهی پرۆفسۆر'' یوانه رۆوه'' Joanna Rowe کهسانێک که رهنگی چاویان شینه،چ ژن چ پیاو، زۆر باشتر دهتوانن ستراتیژیک بیر بکهنهوه و ههروهها بۆ کات وساتیان باشتر بهرنامهڕێژی بکهن و له تاقیکارییهکاندا نهتیجهی باشتر بهدهست بێنن.بهڵام کهسانێک که رهگی چاویان قاوهییه نابێ دڵگران بن لهو ههواڵه چوونکه ئهوانیش له یاری و سپۆڕتدا سهرکهوتووترن.شایانی باسه که پرۆفسۆر Rowe هێشتا لێکۆڵینهوهکهی تهواو نهکردووه و دهبێ چاوهڕوانی بڕیار و ئهنجامی کۆتایی ئهم لێکۆڵینهوهیه بین.
کاوه آهنگری07/05/2007
له ناخی دڵهوه هاتنی نهوڕۆزی 2707ی کوردیتان لێ پیڕۆز بێت. هیوادارم که نهوڕۆزی 2707 ببێته رۆژ و ژیانێکی نوێ و شنهبای ئازادی نیشتمانی لهگهڵ بێت. 
پرسیار: باشه بۆ لاسایی نهکردنهوهی یهکێتی ژنانی له حیزبی دێموکرات بهرنامهیهکتان بهدهستهوهیه؟وهڵام : ئهمن پێم وایه یهكیهتیی ژنان ههتا بهم شێوهیهی ئێستا كار بۆ كێشهكانی ژنان بكا، زۆر زۆر له دوای ژنانی كوردستانهوه دهبێ. یانی بهجێ دهمێنی لهو حهرهكهتهی ژنانی نێوخۆی كوردستان كه حهرهكهتێكی رۆشنبیریو فهرههنگی گهورهیان وهڕێ خستوهو بهشێوهیهكی ئهمڕۆیییانهو رادیكاڵانه كار بۆ كێشهكانی ژنان دهكهن. حهزدهكهم ئهم پرسیاره له بهڕێوهبهرانی یهكیهتیی ژنان بكرێ. بهڵام ئهوهندهی من ئاگام لێیان بێ ههتا ئهم لهحزهیهش كارهكانی ههر كۆپییهكن له حیزبی دیموكرات، ههر چاویان له دهمی حیزبه بزانن ئهوان بهرنامهو پلانیان چییه بۆیان. ئهوهشمان لهبیر نهچێ حیزبی دیموكرات حیزبێكی پیاوسالاربووه ههتا ئێستاش. كێشهی ژنانی زۆر بهكهمتر لهوه زانیوه كه خۆی پێوهخهریك بكا. بۆیه جارێكی دیكهش دهیڵێمهوه یهكیهتیی ژنان لهمهوبهدوا زۆر پێویسته خۆی لهم بازنه تهنگهبهرهی حیزبایهتی بێنێتهدهرو بهبی ترسو شهرم كار بۆ پرسی ژنان بكاو، خۆی بهرنامهی بۆ كاری خۆی ههبێو بۆ رووداوهكانی پێوهندیدار به ژنانهوه خۆی ههڵویستی ههبێ، چی دیكه چاوی له دهمی حیزبی دیموكرات نهبێ بزانێ ئهو چی دهڵـێ ئینجا ههڵوێست بگرێ. كاتی ئهوه هاتوه واز لهو لاسایی كردنهوه بێنێ. ئهمانه هیچی بهو مانایه نین ئهوه دهبێته وازهێنان له ئامانجه سیاسییهكانیان كه له بهرنامهی حیزبی دیموكراتی كوردستاندا ههیه. پاشان كاركردن بۆ پرسی ژن لهم كۆمهڵهی ئێمهدا شهرمنانه ناكرێ. وتم من شهرمو ترس له له بهڕێوهبهرانی ئهو یهكیهتییهدا دهبینم ههتا بهو شێوهیهش بن ژنان دهسكهوتیان نابێ.
پرسیار: بۆ نههێشتنی کێشهکانی ژن له نێو حیزبدا چ پێشنیار یان بهرنامهیهکتان ههیه؟ ئهدی بۆ کێشهکانی ژن له نێو کۆمهڵگای کوردهواریدا به هیوای چین و چ پێوهندییهک له نێوان ئهو کێشانه و پێشمهرگهبوونتان دهبینن؟ ئایا کار یان بهرنامهیهکی جیددیتان بهدهستهوهیه؟ وهلام : من پێش ههموو شتێك كێشهی ژنان له حیزبدا دهبهستمهوه به بیروبۆچوونی پیاوسالاری له حیزبدا كه زۆر زاڵهو له رۆحیهی ئهندامانو ساختاری حیزبدا به پڕڕهنگی دهیبینم. بۆیه لهسهر ئهو باوهڕهم حیزب دهبێ ئهو جۆره بیروبۆچوونانه لهخۆی بسڕێتهوهو به بیرو فكرێكی نوێوه كار بۆ مهسهلهكانی ژنان بكاو به كردهوه گرنگی به رۆڵی ژنان بدا. پێویسته زۆر بهجیددی ههوڵی لابردنی ئهو كۆسپو تهگهرانهی لهسهر رێی ژنانن بدا بۆ ئهوهی ژنان ناچار نهبن بههۆی ئهوانهوه له زۆر كارو چالاكییو مهسئوولییهت خۆ ببوێرن. له حیزبی دێموكراتدا زۆر ژن ههن (ژنانی بنهماڵه حیزبییهكان) حهز دهكهن له كارو چالاكی حیزبیدا بهشداری بكهن بهڵام لهلایهن هاوسهر یان باوكو برا دیموكراتهكانیانهوه!! ئیزنیان پێنادرێ، لهلایهن حیزبهوه هیچ لـپرسینهوهیهك نیه لهسهر ئهم پیاوانه كه بۆچی رهفتاریان وایه. حیزبێك واقعهن كه خۆی به دێموكراتو پێشڕهو مۆدێڕن دهزانێ دهبێ، ئهندامانی خۆی بهشێوهیهك پهروهرده بكا كه باوهڕ ههبوون به یهكسانیی ژنو پیاو ببێته فهرههنگو یاسای ئهندامهكانی كه بهداخهوه من ئهوه نابینم له نێو پیاوانی دیموكراتدا.نموونهیهكی دیكه كه كێشهیه لهبهردهم ژنانی پێشمهرگهدا بوونی منداڵه. بههۆی منداڵهوه بهشێكی زۆر له ژنانی چالاكیش ناچار بوون له زۆر كارو مهسئوولییهت خۆببوێرن. حیزبی دیموكرات تا ئێستاشی له گهڵ بێ ئاوڕی لهو كێشهیه نهداوهتهوهو ئهم گرفتارییهی ژنانی بۆ گرنگ نهبووه. بۆ نموونه مۆڵهتی منداڵ بوون له حیزبدا بۆ ژنان 3 مانگه، دیاره 2 مانگ بوو ئهوهش به ههزار دادو هاوای ژنهكان بوو به 3 مانگ. دوای ئهو سێ مانگه ژن دهبێ بهمنداڵه ساواكهیهوه بچێته سهركار بهڵام له شوێنی كار، نهك ههر هیچ ئیمكاناتیك بۆ پێڕاگهیشتنی منداڵهكه نیه، بهڵكوو ههموو شتهكان نهگونجاون لهگهڵ پهروهردهی منداڵ یان ناچار دهبێ واز له كارو فهعالییهت بێنێ كه زۆربهی ژنهكان وازیان له كاوو چالاكی هێناوهو خزاونهتهوه ناو ماڵهكان، كه ئهوهش بۆ پیاواكان زۆر بهقازانجتره لهوهی كه چارهیهك بۆ ئهم گرفتهی ژنان ببیننهوه! بهداخهوه دهبێ بڵێم ژنانی نێو حیزبی دیموكرات زۆر سستن. ئهگهر به ههموو لایهك چارهیهك بۆ ئهو وهزعه نهبینینهوه بهشی زۆریان پاسیڤ دهبن. چونكه دهبینن حیزبهكهیان ههست بهبهرپرسیارهتی ناكا لهبهرامبهر كێشهكانیاندا. ههرچهند من خۆم پاساوێك بۆ ئهم سستیو ناچالاكییهی ئێستا له نێو ژنانی حیزب دا ههیه ناهێنمهوه، چونكه پێم وایه بۆخۆمان دهبێ ئهوهنده دهنگمان بهرز بێ كه حیزب ناچار بكهین گوێمان لـێ بگرێو بۆ ئالوگۆڕ لهوهزعی ژناندا پابهند بێ به دورشمهكانی خۆی. راسته حیزب بهو جۆرهی پێویسته چارهسهری گرفتهكانی ژنانی له نێو كۆمهڵگهو تهنانهت له ریزهكانی خۆشیدا نهكردوه. بهڵام ئهوه خۆمانین دهبێ باوهڕمان بهخۆمانو بهیهكتری ههبێو ههڵوێستهكانمان بهرامبهر به مهسهلهو گیروگرفتهكانی ژنان، بكهینه یهك. بهداخهوه ناچالاكیو بێدهنگی له ناو ژنهكاندا وای كردوه حیزبیش گوێ نهداته گرفتهكانیان. ئهم خسڵهتی بێدهنگییه كه له نێو بهشێكی زۆری ژنانی كۆمهڵی كوردهوای دا ههیه، له نێو ژنانی ناو حیزبیش دا ههیهو ههر ئهمهش بۆته هۆی زاڵبوونی كولتووری بهكهمزانینی ژنان. ئهمن خۆم زۆر لهم شێوهكاركردنه ناڕازیم و زۆریشم رهخنه ههیه له كارهكانی یهكیهتیی ژنان. من نازانم له داهاتوودا چ بهرنامهیهك ههیه بۆ گۆڕینی ئهم شێوهكارهو بۆ بهرنامهو پلانی تازهو ناساندنی كێشهكانی ژنان له حیزبدا. بهڵام وهك خۆم قهت بێدهنگ نابم، ههمیشه ههوڵم داوهو ههوڵیش دهدهم بۆ تێكدانی سیستمی نایهكسان، كه ئهو سیستمه پیاوسالارهیه. بهردهوامیش كاری بۆ دهكهم.
پرسیار: باشه ناکرێت که شوێنێک وهک باخچهی ساوایان له نزیک شوێنی کار بۆ منداڵانی ساوا پێک بێت و بهمشێوهیه دایکهکانیش دهتوانن درێژه به کار و چالاکی بدهن؟ وهڵام: بۆ ناكرێ زۆر باش دهكرێو دهكرا. ئهمن پێم وایه حیزبی دیموكرات ئهگهر كارو رۆڵی ژنانی بۆ گرنگ بوایه، ئهو ئیمكاناتهشی دابین دهكرد، بۆ ئهوهی ژنان به خهیاڵێكی ئاسوودهوه كارهكهیان بكهنو بتوان له كارهكهیدا سهركهوتووبن. ئیمكاناتو ههزینهی زۆر قورسیشی نهدهویست كه حیزب نهیتوانیبێ دابینی بكا. ههر لهم رۆژانهشدا پاش لهتبوونی حیزبی دیموكرات ههردوولا باس له گرنگیدان به رۆڵی ژنان دهكهنو... ئارهزووشمه ههردوولا ئهو رهقابهتهیان ههبێ لهسهر ئهو مهسهلهیه. من زۆریشم بڕوا بهو دروشمانه نیه مهگهر ئهو بیروفكره بهتهواوی لهخۆیان داماڵن. نموونهیهك باس دهكهم بۆ ئهوهی بزانن حیزب چهندهی كاری ژن بۆ گرنگ بووه: ساڵی 1368 له كومیسیۆنی سیاسی نیزامی كاری تایپو بایگانیم دهكرد. منداڵم بوو ههر به پێی بڕیاری حیزب 2 مانگ پشووم درایه. پاش دوو مانگهگه چوومهوه سهركار، چوومه لای بهڕێز كاك مستهفا هیجری ئهو كاته بهرپرسی ئهو كومیسیۆنه بوو، گوتم كاك مستهفا پێویستم به ژوورێكه بۆ ئهوهی مزاحیمی هاوكارهكهم نهبم كه كاك قادر سوڵتان پهنا (قادر خان) بوو (پێكهوه هاوكار بووین)و حاڵو حهوسهلهی گریانی منداڵیشی نهبوو. كاك مستهفا گوتی بۆخۆت دهزانی ژوورمان نیه بیدهین به تۆ. ژوورێكی یهك له سێمیتری لـێبوو پڕبوو له سندووقه فیشهكی خاڵیو عهلادینه شكاو و شتی بێكهڵك. گوتم مهمنوون دهبم كه ئهوژوورهم بدهنێ تهنیا ئهو شته بێكهڵكانهی لـێلابچێ. گوتی ئهوێ نابێ تاریكه (پهنجهرهیهكی زۆر چووكی تێدا بوو) گوتم رازیم پێی ئهگهر بمدهنێ. پاشان گوتی ژوورت بدهینێ ئیمكاناتی دیكهشی دهوێ خۆ ناچیته سهر عهرزی رهقو رووت راخهری دهوێ دوایه بۆ زستان ئامێری گهرمكردنی دهوێ. (بۆ هاویینیش هیچی نهدهویست چونكه لای قهندیل بووین پێویستی به ئامێری فێنككهرهوه نهدهكرد)، گوتم ههموو ئیمكاناتهكه خۆم دابینی دهكهم ئهگهر ئێوه ژوورهكهم بدهنێ. ئاخرهكهی گوتی راستت دهوێ ناتدهینێ چونكه ئهمڕۆ ژوور بهتۆ بدهین ژنهكانی دیكهشمان لـێ بهدعهمهل دهبێ. گوتم ئاخهر وهزعی من زۆر جیاوازه. گوتی جا دهتوانی نهیهیتهوه سهركارو واز له پێشمهرگایهتی بێنی! ئهو قسهیه زۆری كار تێكردم زۆر پێی تێك چووم. ئهوه ههموو كارئاسانییهك بوو كه بۆی دیمهوه. لێرهدا مهبهستم ئهوه نیه بڵێم تهنیا كاك مستهفا وابووه، ئهوه بیروبۆچوونی ههموو مهسئوولینی حیزب بووه له سهر كاری ژنان. پرسیار: ههتا چهنده پێتان وایه که دهنگتان به ژنانی نێوخۆی کوردستاندا گهیشتوه؟ زۆر یان کهم؟ ئهگهر کهم ،پلان و بهرنامهتان چیه بۆ وهگهڕ خستن و بهربڵاو کردنی خهبات و کاردانهوهی خهباتهکهتان؟ وهڵام: به بڕوای من زۆر كهم دهنگمان به ژنانی نێوخۆی كوردستان گهیشتوه. ژنانی ناو حیزب وهك تاك رهنگه ههر كهس له حاند خۆیهوه پێوهندیی به ژنانێكهوه له ناوخۆ ههبێو كاری رۆشنگهری كردبێو بیكا. بهڵام ئهوه به كافی نازانم. بهڵام ئێمه ئهگهر بمانهوێ بهشێوهیهكی بهربڵاوو كارا پێوهندیمان لهگهڵ ژنانی نێوخۆ ههبێ، دهتوانین له رێگهی یهكیهتی ژنانهوه ئهم كاره بكهین، به شهرتێك ئهم یهكیهتییه له بازنهی تهنگهبهری حیزبایهتی بێته دهرهوه. ئێمه بمانهوێو نهمانهوێ ههموو ژنێك له خهباتی سیاسییو حیزبیدا بهشداری ناكا، ئهو شێوه خهباته گرفتی زۆرتره بۆ ژنانی نێوخۆی كوردستان. یهكیهتیی ژنانیش تا ئێستا پاشكۆی حیزبی دێموكرات بووهو بهو حاڵهش كارهكهی كه ئاشنایهتیی ژنان به مافهكانیان بووه تهنیا لهنێو كهمپهكانی حیزبدا بووه. ئهم شێوه كاركردنهی یهكیهتیی ژنان جا ڕهنگه هۆی جۆراو جۆری ههبێ، پێم وابێ تهئسیرێكی ئهوتۆی لهسهر نههێشتنی كێشهكانی ژنانی نێوخۆی كوردستان، یا لهپێناو وشیار كردنهوهی كۆمهڵگه بهرامبهر مهسهلهكانی ژنان نیه. كارو چالاكییهكانی ژنانی پێشمهرگه، تهنانهت یهكیهتیی ژنانیش زیاتر له خزمهت حیزب دایه تا له خزمهت وهدیهاتنی ههدهفهكانی ژناندا، ههرچهند من ئهوش به خراپ نازانمو زۆریش به پیرۆزی دهزانم كه ژنان له خهباتی نهتهوایهتیدا بهشداری بكهنو به خهمی میللهتهكهیانهوه بن. بهڵام ئهوه نابێ ببێته هۆی ئهوهی كێشهكانی خۆشمان پشتگوێ بخهین. ئێمه نابێ به عهقڵییهتی حیزبایهتییهوه بڕوانینه مهسهلهكانی خۆمان. ههتا حیزب پلانو بهرنامهمان بۆ دانێ ههر ئهو چاوهڕوانییهمان لێدهكرێ كه ئێستا ههبووهو دهنگمان وهڵامدهری داخوازهكانی ژنانی نێوخۆی كوردستان نهبووه. شتێكی دیكه كه دهتوانێ دهنگی ئێمه به ژنان بگهیهنێ، كاناڵهكانی ڕاگهیاندنی حیزبه، بهشێك لهو ڕاگهیاندنانه دهتوانن بچنه نێو ههموو ماڵێكهوه، بۆ ئهوهش حیزب دهبێ به شێوهیهكی بهربڵاو یارمهتیی ماددیو مهعنهوی ژنان بكا بۆ ئهوهی دهنگیان لهم كاناڵانهوه بگات به ژنانی نێوخۆی كوردستان.
پرسیار: چ چاوهڕوانییهکتان له هیزه کوردیهکاندا ههیه؟ وهڵام: ههموو رێكخراوێكی ئازادیخوازو دیموكراسیخواز ئهوه دهزانێ ههر چی ژنان بهشداری كارایان ههبێ له ههر بزووتنهوهیهكدا، ئهو بزووتنهوهیه شانسی سهركهوتنی زیاتره.بۆیه چاوهڕوانیم له هێزه كوردییهكان ئهوهیه گرنگی بدهن به بهشداریو ڕۆڵی ژنان له ریزهكانی خۆیاندا نهك به دروشم، بهڵكوو بهكردهوه ئهوه بسهلمێنن. ئهرزش بۆ نهخشی ژنان دابنێن. بۆ بهرهو ژووربردنی رادهی وشیاریی ژنانو ئاشناكردنیان به مافه رهواكانیان بۆ خهباتێكی ئوسوولی لهپێناوی رزگاربوونی ژنی كورددا، ههوڵی جیددی بدهن. كێشهكانی ژنان پشتگوێ نهخهن. بۆ ئهوهی كۆمهڵی كوردستان بهڕاستی بهرهو كۆمهڵێكی دێموكراتیكو مهدهنی ههنگاو بنێ، پێویسته مهسهلهی ژنانیش له ئهولهویهتی كارهكانیان دابنێن. قسهكردن له كۆمهڵگهی مهدهنیو له دێموكراسی هیچ ئهرزشی نیه كه مهسهلهی ژنان بهچارهسهر نهكراوی بمێنێتهوه. حهز دهكهم ئهوهش بڵێم له نێو رێكخراوهكانی ژنانی رۆژههڵاتی كوردستاندا كه ههركامێكیان له یهكێك له حیزبو رێكخراوه سیاسییهكان نزیكن، به داخهوه هاوكاریو پێوهندی ئهوتۆ نیه. زۆر گرنگه ئهو رێكخراوانهی ژنان، به دوور له تهعهسوبی رێكخراوهییو حیزبیو له پێناوی مهسهلهیهكی گرنگتردا كه دهبێ مهسهلهی سهرهكیی ههموویان بێ هاوكاری بكهنو پرۆژهی هاوبهشیان ههبێ. پرسیار: ئێوهیش لهگهڵ ئهو بهشهی حیزب کهوتوون که درووشمی گۆڕان و ڕێفۆرمی ههڵگرتوه، ئێوه وهک ژنانی نێو حیزبی دێموکراتی کوردستان چ پلان و بهرنامهیهکتان لهبهر دهست دایه؟ ئهدی ئهگهر کۆسپ و تهگهره ههر وهکوو جاران هاته پێش، به هیوای چین و چۆن بهرگری له مافی خۆتان دهکهن؟وهڵام: من لێرهدا وهك خۆم وهڵام دهدهمهوه نوێنهری ژنانی ناو حیزب نیم. پێم وایه لهو گۆڕانو ریفۆرمهی ئهم جارهدا كه حیزبی دیموكراتی كوردستان باسی دهكا، ئهوه خودی ژنانن دهبێ ئهو گۆڕانه لهخۆیاندا پێك بێنن. چالاكی چڕوپڕ بۆخۆوشیاركردنو بهدواداچوونی خواستهكانیان. ههوڵدان بۆ رۆڵی كارای ژنان له حیزبدا له پێشدا دهبێ ژنان خۆیان ئهم كاره بكهن، چاویان لهوه نهبێ حیزبی دیموكراتی كوردستان بهم زووانه ئاڵوگۆڕی قووڵ پێك دێنێ. بهڵام ژنان نابێ دهست لهسهر دهست دانێن. پێویسته خۆیان زهمینه خۆش بكهن بۆ ئهو ئاڵوگۆڕانه. بهردهوام مهسهلهكانی ژنانیان بیر بێننهوه. ئهگهر ههروهكوو جاران كۆسپو تهگهره هاته پێشمان كه دهشبێ، نابێ بێدهنگ بین. با پێشیان وانهبێ به بوونی ژنێك یا دوو ژن یا زیاتر له پۆستی رێبهریی حیزبدا ههموو كۆسپ تهگهرهكان لادهچن، رهنگه تهئسیری ههبێ بهتایبهت ئهو ژنانه ئهگهر بهههڵوێست بنو دهنگی ژنان بن لهوێ خراپ نیه، بهڵام بهداخهوه زۆرجاریش ژنانێك دهگهنه ئهو پۆستانه كه لهوێ نهبن باشتره، به ناوی ژنان جێگهیهك دهگرن بهڵام نوێنهرایهتی ژنان ناكهن. بۆ ئهوه ژنان پێویسته ههوڵ بدهن ژنانێك بگهنه ئهو پۆستانه كه به شانازییهوه نوێنهرایهتی ژنان بكهنو واقعهن دهنگی ژنان بن . بهڕاستی ئهمن قهت ئهوهم پێڕهوا نیه ژنێك یان دوو ژن، یان زیاتر، ببێته ئهندامی رێبهریی حیزب ههر بۆئهوهی سیمای حیزب پێشكهوتووانهو ئاڵوگۆڕخوازانه نیشان بدرێ. ژن دهبێ خۆی شایستهی ئهوه بێ نهك وهك دیكۆرێك لهوێ دا بێ. خۆیان نابێ رازی بن بهوه. پێویسته خاوهنی وشیارییو بڕوای پتهو به توانایی خۆیان بنو خۆیان بسهلمێننو بسهپێنن.. ژن دهبێ به وشیارییهوه لهوێ بێ بۆ ئهوهی دهنگی ئهو كاریگهریی ههبێ.
پرسیار: کۆمهڵێک له کادر و پێشمهرگهکانی نێو حیزب پێش لهتبوونی حیزبی دێموکرات خۆیان به ''ئۆپۆزیسیۆن'' ناساند، بۆ ئێوهیش له نێو حیزبدا لهههمبهر ئهو ههمووه گرفت و کێشانهی که پیاوان بۆتان سازدهکهن شتێکی وا پێکناهێنن؟ ئاخر دهفهرمووی که قهت وڵامی وایان نهداوهتهوه که ئێوهی ژنانی نێو ڕیزهکانی حیزبی پێ قانع بووبێت، کهوابێ دهنگ و فکری ناڕازی ئێوهیش هێشتا رێکنهخراوهو یهکی نهگرتووه؟ وهڵام : زۆر كارێكی باشه ئهوه بكهین. زۆر راسته ئهگهر ژنان له ناو حیزبدا خۆیان رێك بخهنو ئهم دهنگو فكرانه لێرهولهوێ وهك تاك ماونهتهوه، كۆبكهنهوه سهریهك بۆ ئهوهی ببێته هێزێكی به بهرنامهو به ههڵوێستو داواخواستهكانیان پێشكهشی حیزبی بكهنو لهسهری سوور بن، پێم وایه كاریگهریی دهبێ له سهر ئهوهی وهڵامی موسبهت بداتهوه. بێگومان حاشا لهوهی ناكهم لهو كهمكاریو كهمتهرخهمییهی حیزب سهبارت به كێشهو گرفتهكانی ژنان، بهشێكی زۆر له هۆكارهكارهكانی دهگهڕێتهوه سهر خودی ژنان.
پرسیار: ژنان و کچانی نێوخۆی کوردستان چیبکهن بۆئهوهی که پێوهندیتان پێوه بگرن؟ وهڵام: پێم وابێ ئهگهر ئێمه چالاك بینو دهنگمان بهرز بێو له بهرامبهر دیاردهناحهزهكانی كۆمهڵگهی كوردستان بهرامبهر به ژنان ههڵوێستی نهترسانهمان ههبێو ههوڵ بدهین له رێگای جۆراوجۆرهوه دهنگی خۆمانیان پێبگهیهنینو بهبێ ترسو شهرمكردنو روودهربایسی لهگهڵ پیاوانو یاساو ئایین كار بۆ نههێشتنی كێشهكانی ژنان بكهینو به سهراحهت قسهكانمان بكهین، ههموو ئهوانه دهبنه هۆی ئهوهی ژنانو كچانی ناوخۆی كوردستان دهنگی ئێمه ببیسنو بمان بینن. زۆر روونه ئهوانیش پێوهندیمان پێوه دهگرن به تایبهتی ئێستا پێوهندی گرتن زۆر ئاسانتره له ساڵانی پێشوو. له رێگهی تهلهفۆن، ئینترنێتو... دهتوانین ههردوو لامان پێوهندی دروست بكهین. به بڕوای من چالاكبوونی ئێمه له راگهیهنه حیزبیو غهیره حیزبییهكاندا، دهتونێ هۆكارێكی باش بێ ههم بۆ دروستكردنی پێوهندی له نێوان ئێمهو ژنانی نێوخۆی كوردستاندا، ههم بۆ دهنگدانهوهی كێشهو گرفتهكانی ژنانو، وهرێخستنی جموجۆڵی كۆمهڵایهتی له نێو كوردستانو، بهرهوپێشبردنی ویستو داوانمان.
ئهم وتووێژه له دیمانهدا بڵاوکراوهتهوه24/02/2007
رئیس جمهور پرزرق و برق عراق، جلال طالبانی، کرد، عراقی، رفرمیست، فرصت طلب، موتلف یا موجود پیچیده ای دیگر؟ جان لی اندرسون گزارش میدهد.
اندرسون، تیتر(Mr. Big) آقای گنده: جلال طالبانی عراق را به کجا میبرد؟ Mr. Big)در اشاره به هیکل طالبانی)، را برای گزارشش انتخاب کرده است. گزارش نویس در چند سفر خارجی بعنوان خبرنگار همراه طالبانی بوده و دیدارهای معتددی با او و سایر سیاستمداران عراق داشته است. در این نوشته، اندرسون گوشه هایی از مشاهداتش در مورد رفتار، مناسبات و منش رئیس جمهور عراق به تصویر کشیده است که خواندن آنها خالی از لطف نیست. مطلب مورد بحث در ۱۱ صفحه نوشته شده است. اما در اینجا تنها قسمتهای از آن مطلب ترجمه شده است. ***
طالبانی که ۷٣ ساله است چانه های چاق و سبیل برس مانند و شکم گنده ای مانند دیگ شیرنی پزها دارد. وی بخاطر مهارت سیاسی، علاقه وافر به غذا، خوش مشربی، خوشبینی بیش ازحد و ناتوانی در رازداری مشهور است. او به مام جلال مشهور است. مام در زبان کردی معنای عمو را میدهد. این عبارت هم میتواند برای احترام بکار برده شود هم برای رعایت یک فاصله احتیاط آمیز. طالبانی یک شخصیت جیوه مانند، با مودی (Mood) نوسان کننده دارد. زنده ماندن او در سیاست عراق به درجه زیادی مدیون فریب دادن مخالفین و، بعضی اوقات، متحدینش است. در طول سالها او با همه- از صدام حسین گرفته تا آیت الله خمینی و هر دو بوش- معامله کرده است. او تنها کسی است که میتواند ادعا کند که از صمیم قلب صورت کندالیزا رایس و احمدی نژاد را بوسیده و پشیمان هم نیست. طالبانی به عنوان دوست خوبش از جرج بوش یاد میکند و مائو تسه دونگ را به عنوان الگوی سیاسی خود معرفی میکند.
عدنان مفتی، دوست دیرین طالبانی به من گفت که هیچ کس مثل او نیست. مام جلال میتواند دو سیاست را همزمان در پیش بگیرد؛ او میتواند در یک زمان هم جنگ کند و هم پیمان صلح ببندد.
موافق الربیعی، سیاستمدار شیعه و مشاور امینت ملی، به من گفت، خیلی مشکل است که او را شناخت. اگر شما یک اسلامیست هستید او آیه قرآن برایت می آورد، اگر مارکسیست هستید، از مارکس و لنین ماتریالیسم دیالکتیک برایت حرف خواهد زد. او قدرت جالبی در صحبت کردن به چندین زبان بعضی وقتها- با خنده- با لغات محدود دارد. ضرب المثلها وجوکهای فراوانی میداند. او شخصی فوق العاده بخشنده است و وقتی که خرج میکند انگار فردائی وجود ندارد.
الربیعی یاد آور شد که طالبانی در دهه ۶۰ میلادی متحد صدام حسین بود. زمانی او دوست خوبی برای صدام حسین بود، و بعد به دشمن سرسخت او تبدیل شد. در واقع طالبانی دو بار دیگر با صدام حسین لاس زده است. به نظر الربیعی این سیاستها باهم تناقضی ندارند.
نقش کنونی طالبانی هم تناقض حمل میکند. پس از چندین دهه جنگیدن برای خودمختاری کردستان، طالبانی اکنون خود را در موقعیت مدافع یکپارچگی عراق یافته است.
در جنگ کنونی هم، طالبانی باعث مشکلات برای دوستانش شده است. ایران زمانی یکی از مهمتری موئتلفین کردها بود. با این وجود وقتی که قرار بود از پاریس به تهران پرواز کند، ناگهان به درخواست اداره بوش سفرش را به تعویق انداخت. رسیدن او همزمان با اوج تبلیغات انتخاباتی در آمریکا، و انعکاس تصویر متحد عراقی آمریکا با مقامات ایرانی در آن هنگام خوشایند مقامات واشنگتن نبود.
هنگام سفرش به پاریس طالبانی برای همه شخصیت های که قرار بود با آنها ملاقات داشته باشد هدیه آورده بود. الربیعی به من گفت: طالبانی اعتقاد عمیقی به هدیه دارد. فکر نمی کنم که با کسی دیدار داشته باشد اما به او هدیه نداده باشد. یک گلیم دست باف کردی و دو مجسمه درخت خرما که پایه هایشان نقره ای بود به Segolen Royal کاندید سوسیالیست ریاست جمهوری فرانسه داد. طالبانی خطاب به رویال گفت قبل از صدام حدود ٣۰ میلیون از این درختها در عراق موجود بودند اما اکنون تنها ۱۰ میلیون از آنها مانده است. رویال گیج و متعجب بنظر رسید اما هدایا را با تشکر پذیرفت.
بعد از اینکه دیدارهای رسمی اش به پایان رسید، طالبانی به دیدار دوست قدیمش، دانیل میتران، بانوی اول سابق فرانسه و مدافع مسئله کرد رفت. میتران که در یک خانه قدیمی با سقف کوتاه زندگی میکند، طالبانی را به منزلش دعوت کرد و او وهمراهانش را به اطاق غذا خوری که در آنجا یک دیس کوچک غذای خوشمزه بر روی یک میز روستائی گذاشته شده بود رهنمایی کرد.
طالبانی پس از اینکه به سختی خودش را روی یک صندلی جا داد، شروع به تعریف از تحولات کردستان کرد. خطاب به میتران گفت اکنون تنها در سلیمانیه ۲۰ نفر بلیونر و ۲۰۰ میلیونر زندگی میکنند. تبسم بر صورت میتران، خانم سوسیالیست، به خاطر این انقلاب غیرمنتظره منجمد شد،ا ما سریعا به خود باز آمد.
در تاریخ ٨ نوامبر رئیس دفتر طالبانی صورت حساب هتل را امضا کرده که گزارش شده بیش از نیم میلیون دلار بوده است. (تنها کرایه سویت طالبانی شبی ۱٣ هزار دلار بود.)
در طی سفر به تهران در ۲۷ نوامبر وقتی که به آسمان تهران رسیدیم یکی از دستیاران رده پائین طالبانی به هر نفر یک فرم داد. فرم به عربی نوشته شده بود. من تصور کردم که فرمی در رابطه با فرود و مقرارت فرودگاه است آنرا امضاء کردم. بعد از اندکی همان دستیار یک پاکت نامه کلفت به دستم داد و رفت. پاکت مذکور محتوی دو هزار دلار بود. بعد از اینکه ما از هواپیما پیاده شدیم از دستیار پرسیدم چرا آن پول را به من داده است. وی جواب داد که هدیه رئیس جمهور بود. پس از تشکر، پول را به او برگرداندم و گفتم من نمی توانم چنین پولی را بگیرم اما او از این گفته من هاج و واج شده بود.
یک دستیار ارشد طالبانی توضیحات من در رابطه با پرنسیب های روزنامه نگاری (journalistic ethics) را ترجمه کرد اما این توضیحات طرف را بیشتر گیج کرد. سپس این دستیار پاکت خودش را باز کرد و شروع کرد به شمردن، با کشیدن سوت، پنجاه صد دلاری را شمرد. سپس با تعجب گفت، تصور میکنم که به اندازه یک وزیر به من داده است. و اضافه کرد که طالبانی این پول را از جیبش میدهد، میدانید؟ دستیار مذکور یادآور شد که طالبانی در هر سفری به همه همراهانش و حتی گاردهای محافظ، مهماندار و خدمه هواپیما هدیه میدهد. ما سپس حساب کردیم و متوجه شدیم که در طول آن سفر یک ساعته، طالبانی حدود صد هزار دلار بخشیده بود.
روز بعد طالبانی صبح زود بیدار شد، ابتدا به زیارت آرامگاه آیت الله خمینی رفت و سپس با آحمدی نژاد و آیت الله خامنه ای دیدار کرد.
در راه برگشت به عراق، یکی از گاردهای محافظ رئیس جمهور هدیه ای که به طالبانی داده شده بود را حمل میکرد. هدیه یک قالی قالب گرفته شده بود که عکس طالبانی در آن بافته شده بود.
در بغداد، طالبانی در یک عمارت که با آجر زرد ساخته شده و در ساحل شرقی رودخانه فرات، خارج از منطقه سبز زندگی میکند. تا آوریل ۲۰۰٣، زمانی که طالبانی آن را تصرف کرد، عمارت متعلق به بارزان التکریتی، برادرناتنی صدام و رئیس سابق پلیس مخفی بود. دفتر ریاست جمهوری درجوار همان عمارت، در کاخی که قبلا متعلق به ساجد همسر صدام بود قرار دارد. در سمت جنوب اقامتگاه طالبانی، منزل متحد سیاسی اش عبدالعزیز حکیم، رهبر شورای عالی انقلاب اسلامی قرار دارد. منزل کنونی حکیم زمانی به طارق عزیز، معاون نخست وزیر، متعلق بود.
همسر طالبانی، هیرو، در بغداد زندگی نمی کند. او در سلیمانیه زندگی میکند و در آنجا یک بنیاد، یک تلویزیون ودستگاه انتشاراتی و روزنامه ای را اداره میکند. او و طالبانی دو پسر دارند. یکی از آنها، پافل، شرکت انتفاعی حزب پدرش را اداره میکند و دیگری، قباد، نماینده منطقه کردستان در آمریکا است.
طالبانی به نظر میرسد که حامی مالکی، نخست وزیر باشد. در زمستان جاری خبرنگاران شایعه ای پخش کرده بودند که گویا آمریکائی ها از عملکرد مالکی راضی نیستند و تمایل دارند مرد قوی ای مثل ایاد علاوی را بجای او بگذارند. در این مورد نظر طالبانی را پرسیدم. وی در جواب گفت: علاوی! او حتی نمی تواند خانواده خودش را هم کنترل بکند. مالکی میتواند مرد قوی ای باشد- اگر ما حمایتش بکنیم.
زمانی که در منزل طالبانی بسر میبردم، او با سفیر روسیه دیدار داشت. یاداشت این دیدار به دستم افتاد. بیشتر بحث بر سر خرید اسلحه و دیدار یک هیئت عراقی از روسیه بود. اما طالبانی به روس ها گفته بود که شما بایستی شرکت هایتان را تشویق کنید که بیایند در اینجا سرمایه گذاری کنند. فرانسوی ها دارند می آیند. آنها در اربیل دفتر باز میکنند شما هم اینکار را بکنید. طالبانی گفته اش به پوتین را تکرار کرده بود ما همه تخم مرغهایمان را در یک سبد نمیگذاریم؛ ما تخم مرغ هایمان را میان سبدهای آمریکا، روسیه و فرانسه توزیع میکنیم.
یک منبع قدرت طالبانی ثروتش است. تصور میرود که همراه با رقیب سابقش مسعود بارزانی، رئیس کنونی منطقه کردستان، میلیونها دلار از راه فروش نفت از طریق خاک کردستان از ۱۹۹۱ تا ۱۹۹٣، دورانی که عراق تحت محاصره اقتصادی بود بدست آورده باشد. و طالبانی بر مبنای این فرضیه در عراق که ثروتمندترین خواستگار بهترین شانس برای برنده شده عروس را دارد، سخاوتمندانه هدیه میبخشد و سبیل اطرافیان را چرب میکند تا وفاداری آنها را بخرد.
درسال ۱۹۹۴ یک جنگ داخلی میان جلال طالبانی و مسعود بارزانی درگرفت. یکی از دلایل عمده این جنگ اختلاف بر سر درآمد نفت بود. در جریان این جنگ، طالبانی یک پایگاه در اختیار نیروهای C.I. A و احمد چلبی قرار داد وحمله ای را برعلیه نیروهای صدام سازمان داد اما شکست خورد. در آن عملیات صدها نفر کشته شدند. طالبانی در همان حال برعلیه بارزانی جنگید اما بارزانی در یک اقدام خیره کننده، نیروهای صدام حسین را به منطقه دعوت کرد.
پس از اینکه کلینتن رئیس جمهور وقت آمریکا لایحه آزادی عراق را امضا کرد و قول داد که به اپوزیسیون عراق در مقابل صدام کمک کند، بارزانی و طالبانی به آمریکا دعوت شدند و بر سر اختلافاتشان به توافق رسیدند. تا آن هنگام ده هزار یا بیشتر از طرفین کشته شد. الربیعی گفت: آنها جنگیدند، جنگ سخت – با تلفات فراوان اما اکنون دوست هستند.
از خیلی جهات رفتار و شیوه زندگی طالبانی شبیه روش زندگی رهبر یک حزب مخفی و غیرقانونی است. او طوری در عمارتش زندگی میکند که انگار در یک کمپ موقت بسر میبرد. محل زندگیش نامرتب، کم نور، تزئین نشده و پر است از میزهای انباشته از انبوه سیمهای در هم و برهم تلفن های ستلایت است. چیزهای لوکس او مواد خوراکی فراوان و افراد بیش از حدی است که دور بر خود دارد. طالبانی مرتب در آشپزخانه می لولد و هرچیز که دم دست آشپزها است را مزه میکند و طرح درست کردن غذا را برای مهمانان ویژه میریزد. طالبانی و خلیلزاد، سفیر آمریکا درعراق، مرتب با هم کله پاچه میخورند. خلیلزاد به من گفت: درست است. من کله پاچه را دوست دارم. هر ماهی دوبار طالبانی مقداری ماست کردی، پنیر، عسل، و شیرینی دست ساز را برای سفرای خارجی و رهبران احزاب میفرستد.
تعدادی از دستیاران نزدیک طالبانی بصورت خصوصی به من گفتند که تعدادی از دور برهای او سوء استفاده های زیادی از قراردادهای دولتی کرده اند. در این مورد محفل طالبانی تنها نیست. محمود عثمان، یک نماینده کرد پارلمان، به طالبانی نزدیک است اما از شدت ولخرجی، فساد و بی اخلاقی کل دولت میسوزد. نامبرده میگوید، چطور دولت میتواند مورد احترام مردم باشد وقتی که درهایش برروی مردم بسته است. رهبران در کاخهای صدام در منطقه سبز زندگی میکنند و هیچ وقت بیرون نمی روند. نخست وزیر و رئیس جمهور اختیار دسترسی نامحدود به پول دارند و ماهانه هرکدام بیش از یک میلیون دلار خرج میکنند؟ به نظر من فساد همه گیر و سیستماتیک است و از بالا می آید. این فساد وقتی شروع شد که رهبران سیاسی، از جمله احزاب کردی، به بغداد آمدند و بهترین کاخها را برای خود تصرف کردند. همه اینها در تناقض است با واقعیتی که خانواده سربازان و پلیسهای کشته شده ماهانه صد دلار دریافت میکنند.
آموزش ارتش نوین عراق تبدیل به تکرار ملال آور گریز از خدمت و فساد شده است. (یک وزیر دفاع سابق متهم به دزدیدن یک بیلیون دلار شد؛ اما او آنرا نکار کرد.) قابل اعتماد بودن خیلی از سربازان مورد سئوال است. شورشیان به صفوف نیروهای نظامی نفوذ کرده اند و خیلی از سربازها از خدمت خارج از استان خود، سرپیچی میکنند. ارتش صد و دوازده گردان دارد اما بنا به اظهارات پائیز گذشته، ژنران جان ابوزید، هیچ کدام از آنها قادر نیستند بدون کمک نیروهای آمریکایی عمل کنند.
وزارت داخله (کشور) عمدتا توسط شیعیان اداره میشود. در بغداد و جنوب عراق سپاه بدر و سپاه مهدی و سازمانهای میلیشیایی دیگر ادارات پلیس را اداره میکننند. میلیشیا، پلیس، و جوخه های مرگ که کشتارهای انتقام جویانه را پیش میبرند غیرقابل تفکیک هستند. در مناطق سنی نشین پلیس وضعیت مشابهی دارد. پلیس هدف مورد علاقه تروریستها است. از سال ۲۰۰٣ تا کنون ۱۲۰ هزار پلیس کشته شده اند.
عادل عبدل مهدی، معاون رئیس جمهور و عضو حزب حکیم معتقد است که بعضی از مقامات دولتی که اسلحه و قدرت در خیابان دارند این وضعیت را دوست دارند زیرا تصور میکنند که این کشتارها آنها را در موقعیت بهتری قرار میدهد.
بعدا در دیدار از عمان، اظهار نظر مشابهی از ایاد علاوی نخست وزیر سابق شنیدم. او افرادی از وزارت کشور را متهم به کشتن طرفدارنش کرد؛ چند روز قبلتر فرمانده نیروهای محافظش ضمن شکنجه به قتل رسیده بود. علاوی گفت: چشمانش را از حدقه بیرون آورده بودند و جنازه اش را در خیابان پرت کرده بودند. و این دولت است که این کار را میکند.
Jon Lee Anderson
مترجم: سعید کرامت
منبع اخبار روز
http://www.cbsnews.com/sections/i_video/main500251.shtml?id=2491524n
ئهوهی که بوو به ههوێنی ئهو چهند دێڕه، ئهو ئاڵوگۆڕانهیه که لهو چهند ساڵهی که له بلژیک دهژیم بهسهر یان باشتره بڵێم که لهنێو چهند حیزبی بلژیکی روویداوه. که هاتم بۆ بلژیک حیزبێکی ڕاسیست به نێوی Vlaams Blok که له دامهزرادندنیدا گوومان دهگهڕێتهوه سهر نازییهكانی ئاڵمان[1] له ئارادابوو، زۆریش قسهی لهسهر دهکراو لایهنگریشی زۆره، بێگوومان کرداروو ههڵسووکهوتی ئهم حیزبه راسیستیانهیه و ههموو حیزبهکانی دیکهی بلژیکیش ئهوه به ئاشکرا دهڵێن، بهڵام کهش و ههوای سیاسی بلژیک بهتایبهت وهک پێتهختی سیایس ئیداری ئوروپا وا وێدهچوو که ئیتر جێیهک بۆ نێوی پاشناوی Blok (Block) نهماوه و دهبێ گۆڕانێک بهسهر خۆیاندا بێنن، ههربۆیه ناوهکهیان له جهژنێکی پڕشکۆدا گۆڕی بۆ سهر Vlaams Belang که Belang به مانای 'بهرژهوهندی و گرینگایهتی' دێت. پێش ههر شتێکی دیکه پێویسته بڵێم که بلژیک وڵاتێکی چهند زمانهیه و له 3 زمانی هولهندی، فهرانسهیی و ئاڵمانی پێکهاتوه. ڤلامێکان به هولهندی دهئاخڤن و نیزیکهی 60 % دانیشتوانی ئهو وڵاته پێکدێنن. چهند ڕۆژ لهوه پێش به شێوهیهکی فهرمی و له جهژنێکی بهشکۆدا حیزبێکی دیکهی ڤلامیهکان VLD(ڤلامس لیبێرال دیموکرات) له نێوی خۆیدا گۆڕانێکی پێک هێناو بوو به Open vld. بێگوومان ئهو گۆڕان و تازهگهرییانه له سایکۆلۆژی و کۆمهڵناسیی ئهو حیزبانه له خهڵکهکهیانهوه سهرچاوهدهگرێت. مهبهست له هێنانهوهی ئهو نموونانه بهراوردێک له نێوان ئهو حیزبانه و حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران(پێش لهتبوونی) ه.
زۆر کهس ئهو ڕهخنهیهیان له حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران دهگرت که ئهو ئێرانه چیه که به کوردستانهوهتان لکاندوه و بۆ ناڵێن حیزبی دیموکراتی کوردستان، تهنانهت له لایهن کوردهکانی باشووری کوردستانیش له سیمینارهکانی رێبهرایهتی حدکا دا دههاته ئاراوه، بهڵام هیچکات وڵامێکی شیاو نهدراوه، ههتا له ئاگۆستی 2006 له لهندهن کۆنفرانسێک که به بۆنهی شۆڕشی مهشروته انقلاب مشروطه'' که له شاری لهندهن دهگیردرێت، به وتهی بهڕێز ' سهعید شهمس' که لهو کۆنفرانسهدا بهشدار بووه، له لێکۆڵینهوهیهکی زانستگهی میشیگانی وڵاتهیهکگرتوهکانی ئهمریکا دهردهکهوێت که نیزیک به 67% کوردهکان له ئێراندا ، ئینکاری ئێرانیبوونی خۆیان کردوه.
بۆ مهسهلهی ' فدڕاڵیسم' زۆر پێشنیار و ڕهخنه پێشکهش به حیزبی دیموکراتی کوردستانی کرا بهڵام ههتا به دهققهی نهوهد نهگهیشت، لهلایهن حیزبهوه پهسندنهکرا، ههر چهند زۆر کهسیش مۆرکی جهوانبوون و ههیهجانیبوونی لێدهدرا بههۆی ئاراستهکردنی ئهو پێشنیارانه.
بهڕاستی هۆی دژواربوونی گۆڕان و چاکهسازی له نێو حیزبه کوردییهکاندا چیه؟ ئهو باسه حیزبی کۆمونیستی ئێران و کۆمهڵهش دهگرێتهوه، وادیاره له لای ئێمه گۆڕان به واتای لهتبوونی حیزبهکانمانن. به باوهڕی من موتاڵاو لێکۆڵینهوهی VLD لهسهر خهڵکهکهی له حیزبی دیموکراتی کوردستانی ئێران(پێش لهتبوون) نهتهنیا کهمتر نیه، بهڵکوو زۆر زیاتره و ویستی خهڵکی خۆیان زیاتر له حیزبهکوردییهکان لهبهر چاوه. ههندێک له کهسایهتیه سیاسییهکانی کورد بارودۆخی ناوچهی ڕۆژههڵاتی ناوهڕاست و بندهستی کوردستان دهکهنه وڵامی ڕهخنهکان، بهڵام کوردستان بندهستی داگیرکهر بێت یان نا، له ناوهندی ڕۆژههڵاتی کوردستان بێت یان پێتهختی ئهروپا، حیزب - تهنیا بهومهرجهی که نوێنهری ئایدیولۆژی یان مهزههبێک نهبێت و خۆی به مللی دیموکراتیک پێناسه بکات- دهبێ ههڵقوڵاوی خهڵک و ئاوێنهی ویستی خهڵک بێت، جا ئهو حیزبه ئهگهر حیزبی کورد بێت ، چۆن دهبێ له ویست و داخوازی خهڵک دوا کهوێت و بگره به پێچهوانهی خهڵکهکهیشی بجووڵێتهوه؟ بهڕاستی ئاستی سایکۆلۆژی و کۆمهڵناسی حدکا لهسهر خهڵکهکهی خۆی چهندهیه که گۆڕانکاری نێو ئهو حیزبه به نرخێکی وا زۆر دێتهئاراوه؟ له بهشی هولهندی زمانهکانی وڵاتی بلژیک(Vlaanderen) که چهند پارتی سیاسی خهریکی چالاکین، ههندێکیان بێجگهله ''حیزبی سهوز''(Groen) یان سۆسیالیستهکان (sp.a) که باس له بیرۆکهیهکی ناونهتهوهیی و خهت وخاڵێکی دیار دهکهن، پارتهکانی دیکهی وهک VLD, CD & V, Vlaams Belang, NV- A ههموویان پارتی ڤلاندرێنن و کهسیش ناڵێ بۆ ئێوه وشهی بلژیکتان به دواوه نیه و ئهوانیش خۆیان به ڤلامی پێناسه دهکهن. بهڵام ئێمه ههر له ترسی ئهوهی که پێمان نهڵێن ''تجزیه طلب'' زۆر به سهختی و به نرخ و ههزینهیهکی زۆر توانیامان شاهیدی گۆڕانێک له نێوی حیزبێکی کوردیدا
بین.بهباوهڕی من خوێندنهوهی حیزبهکوردییهکان له خهڵکی کورد له ئاستێکی نزمدایه و به هۆی دووربوون لهخهڵک ههندێک دووری مهعرفهتی هێناوهته ئاراوه، لهگهڵ ئهوهیش به هۆی نهبوونی مکانیزمێکی ئهوڕۆیی و چالاکی تهشکیلاتی و پێوهندی ڕاستهوخۆ لهگهڵ خهڵکی نێوخۆی کوردستان بۆشاییهکی تایبهتی خوڵقاندوه. ئهم ئیدیعایهیش له تیڤی حیزبهکانهوه به باشی وهدهردهکهوێت. بهباوهڕی من باشترین هێڵی پێوهندی ڕاستهوخۆی حیزبهکوردییهکان و خهڵکی ناوخۆی کوردستان لهورۆکهدا تلویزیۆنه ئاسمانییهکانه که ئهوانهش گوزارهیهکی ناتهواو و پڕ لهکهم و کۆڕی و ئاست نزم له کێشهکانی گهلی کورد له ئێراندان. بۆ وهدیهێنانی گۆڕان و چاکهسازییهکی شیاو له ڕاگهیهنه حیزبییهکان چهندساڵ دهبێ ڕاوهستین و به چ نرخێک؟ دهبێ جارێ چاوهڕوان بین.
دیداری: خالید محهممهدزاده
له رۆژدا زیاتر له 25 گرهم تریاكم دهكێشاو زیاتر له 60 كیلۆ تریاكم فرۆشتوه. تا ئێستا من 50 جار دزیم كردوه. رهحمم به دایكو خوشكی خۆم نهكردوه. من مهوادم هێناوهته سهقز و كاتێك هیرۆئینم فرۆشتوه چهند كهس به هوی منهوه مردوون.
ئهم قسانهو زۆرێكی دیكهی لهم چهشنه ئیعترافی موعتادو تریاك فرۆشێكی ناسراوی شاری سهقزه. ئهو وهعدی دا به بی َههر چهشنه سانسۆرێك، پهرده له سهر ئهو واقیعییهتانه ههلبداتهوه. منیش بلێنم پێ دا ناوی پارێزراوبێ. ههر چهند به منی راگهیاند ماوهیهكه تهركی كردوه. سهرنجتان بۆ دهقی ئهم دانیشتنه رادهكێشم:
بهرێز تۆ چۆن تووش بووی به كێشانی مهوادی موخهدیر؟
من ئێستا موعتادێكم له حالی چاك بوونهوهم. من له خانهوادهیهكی مهزههبی بووم. باوكم كارمهندیی دهولهت بوو. كاتێك وابهسته بووم تهمهنم 16 سال بوو. ئهوكاتیش مهشرووبم دهخواردهوه. عهلاقهم بوو به مهشرووب. دواتر چوومه خزمهتی سهربازی. له سهربازی له رێگای دوستێكی تارانیم ئاشنا بووم به تریاك. بۆ ئهوهل بار كه كێشام وامزانی تهواو سهقز هی منه. دنیا هی منه. هێواش هێواش عادهتم پی گرت. خوم دهچووم به تارانییهكهم دهگوت بۆم بێنێ. تارانییهكه پێمی دهگوت تا ئێستا كێشاوته؟ له بهر غروری خوم دهمگوت بهلێ. به راستی نهشم كێشابوو. ئهوجار كه فێربووم خوم دهم كڕی. چهند مانگ نههاتمهوه مهرهخهسی. بنهمالهكهم نارهحهت بوونو زهنگیان بۆ لێدام. دواتر دهرهجهدارهكه به زۆر ناردمیهوه بۆ مالهوه. هاتمهوه كاكم كه دیمی، وتی تو موعتاد نهبووی؟! گوتم نا سیگاریش ناكێشم. بهلام له ئازاری لهشیشم دا نهمدهزانی چی دهكهمو له مالهوه دهم كرد به شهرو دووباره چوومهوه بۆ سهربازی. كه خزمهتهكه تهواو بوو، هاتمه بۆ مالهوهو چوومه دوكانێك یموبیل فرۆشی بۆ كار كردن. خاوهن دووكانهكهش موعتاد بوو. دووباره دهست به كێشانم كرد. لهو دووكانهش بۆ پهیداكردنی تریاك دزیم له دووكانهكهش دهكرد. خاوهن دووكان كه پێی زانیم دهری كردم. دواتر له ناوچهی سهقز دهستم دایه تریاك فرۆشتنو خوشم زیاتر ئالووده بووم. له خانه سازمانهكانییهكانی ئهرتهش دا كهسێكی دهرهجهداری ئهرتهش دهیهێنا(ژنهكهی له مهشههدهوه دهیهێنا) منیش له ناو شار بلاوم دهكردهوه
فرۆشی ههبوو؟
فرۆشی زۆر بوو. مهسرهفی خوشم دهكرد. بهیانی یهك وهعده دهم كێشاو دوانیوهروش یهك وهعدهوو شهویش یهك وهعده. له رۆژدا من 25 گرهم تریاكم دهكێشا.
كهی زانیت موعتادێكی تهواوی؟
من ههر كاتێك پێمیان دهگووت موعتادی؟ شاخهیهكم ههبوو به ناوی شاخهی ئینكار. ئینكارم دهكردو نهدهچوومه ژێری. بنهمالهكهم كه دهیان بیستهوه من موعتادم، من جنێوم پێیان دهدا. تهنانهت تریاكیان له مالهوه له من دهگرت، دهمگوت درۆیه، ئێوه رقتانه له من. پێتان خوش نیه من له مال بمو پێتان وایه من زۆلو حهرامزادهم. دهمگوت هی خوتانه خستوتانهنه گیرفانی من. جاری وابوو باوكم زهنگی لی َدهدا بۆ نیروی ئینتزامیو منیش ههلدههاتم. هێندێك جاریش له گهل مهئمووردا دهرگیر دهبووم. من ههر دهمگوت موعتاد نیم. بهلام ههم ئابرووی خومو ههم ئابرووی خانهوادهكهم له گهرهك بردبوو. گشت خانهوادهم چووبوونه ژێر پرسیار. من تهنیا خومم پێ گرنگ بوو، هیچ شتێك بۆم گرنگ نهبوو.
كاتێك كه مهوادت لێ دهبڕا ههبوو دزی بكهی؟
تا ئێستا من 50 جار دزیم كردوه.
دزی مهواد یا ههر پاره؟
ههم دزی پارهم كردوهو ههم كهلو پهلم دزیهوه. له مال خوشكی دایكمو له مالی خۆمان دزیم كردوه. له مالی چهند كهسی تر دزیم كردوه. موعتاد رهحم به هیچ كهس ناكا. ئێستا له ئێران ههر قاوهخانهیهك دهچی، ههر جێگایهك دهچی نووسراوهورود افراد معتاد ممنوع. خانهوادهكهم دهیانگوت تو موعتادی؟ دهمگوت من موعتاد نیم. من تریاك دهكێشم دهچمهوه باشگاش تهمرین دهكهم، بۆیه موعتاد نیم. ههر كهس به من دهیگوت موعتادی دهمگوت من موعتاد نیم هیرۆئینی موعتاده. دهمگوت من وهك ئهو كهسانهم لێ نایه كه دهكهونه خیابان، ئهوان ئهو نازانن مهسرهف بكهن. بهلام من كهوتمه زیندانو له زیندان دهستم دایه قۆرئان كه چی تر نهكێشم. بهلام كه هاتمه دهرهوه له زیندان نهچوومهوه بۆ لای خانهوادهكهم، دووباره چوومهوه بۆ پهیداكردنی تریاك.
چهند جۆر مهوادت مهسرهف كردوه؟
من دوو نهوع مهوادم مهسرهف كردوه. تریاكو هیرۆئین. بهلام له ناوچهی سهقز تا سالی 75 10 موعتادی تێدا نهبوو، بهلام ئێستا له سهقز ههر مالێك دهچی موعتادێكی تێدایه. ئێستا حهشیش، گراس، هروئین، كراگ، شیشه، جۆرهها حهب، جۆرهها ئامپۆل مهسرهفی ههیه. كراگ ماوهیهكه له سهقز له لایهن كهسێك به ناوی كهمال ئیلهامی له گهل عهباس حهنهفی بلاو دهكرێتهوه كه گرهمی 8 ههزار تمهنه. شێوهی مهسرهفكردنی زۆر راحهته. له ههر مهكانێك دا له رێگای دوو دهرزیهوه مهسرهف دهكرێ. چوار كامی كراگ بهرابهره له گهل مهسرهفی 25 گرهم تریاك.
سهقز كهسی موعتادی زۆر لێیه؟
جهوانی 18 سال تا 20 سال دهوروبهری 7 ههزار حهشیشیمان ههیه. تریاكیمان نزیك به 10 ههزار كهس ههیه له كارمهندو خهلكی دیكه. هیرۆئینیمان دهوروبهری 500 كهس ههیه. تهزریقی مان ههیه دهوروبهری 200 نهفهر. كراگ ئێستا كه تازهیه نیزیكهی 40 تا 50 كهس مهسرهفی دهكا.
له نێو ژنانیش ههیه؟
بهلێ. تێیان دا ههیه تهزریق دهكا، تریاك دهكێشێ. نیزیكهی 20 كهس ژنمان ههیه تریاك دهكێشن. چهند كهسی ژنیشمان ههیه تهزریق دهكا.
باشه هۆی بلاوبونهوهی ئهم مهواده چیه؟
من خوم كه موعتادم دهمگوت دهولهت خهتاباره. بهلام من دهمزانی كه براكهم موعتاد نیه، دهولهت بۆ نایهت ئهو موعتاد بكا. من خوم پێم خوش بوو مهواد مهسرهف بكهم. ئیعتیاد جۆرێك وابهستهگییه، جا به ههر شتێك بێ. كابرا ههیه ئیعتیادی به كهلهشێر بازی ههیه، ههیه به كۆتر بازی. منیش ئیعتیادم به تریاك بوو. هێواش هێواش كهوتمه ناو هیرۆئینو مهسرهفم كرد.خانهوادهكهم دهریان كردم. من بیست بار تهركی ناسهركهوتووم بووه. كه هیچ كامیان له دوو مانگ زیاتری نهخایاند. من له رێگای دۆستێكهوه كه ئێستا له ناو (انجمن دوازده قدم)هو شوێنیكه بۆ تهرك. كۆمهلێك كلاسی تێدایه به ناوی دوازده قهدهم. ئهمن ناوی ئهم ئهنجومهنه دهنێم(انجمن معتادان گمنام). من كه واردی ئهو ئهنجومهنه بووم زانیم كه موعتادم. ئهوكات زانیم چ ئهنگهلێك بووم بۆ جامعهكهم. زانیم خوم پهیامی مهرگم داوه. زانیم كه من كاتێك هیرۆئینم فرۆشتوه چهند كهس به هوی منهوه مردوون. من مهوادم هێناوهته سهقز. ئێستاش به هوی ئهو بهرنامهیهوه توانیومه چهند كهس له دوستانی خوم كه موعتاد بوون بهێنمه ناو ئهم ئهنجومهنهوهو پێیان تهرك بكهم. ئێمه مهكانێكمان ههیه به ناوی (تولد دوباره) كه ههزینهكهی 35 ههزار تمهنهو 28 رۆژ لهوێ دهمێننهوه.
رۆلی هێزه ئینتزامییهكان چیه له بلاوبوونهوهی مهوادی موخهدیر؟
ئێمه ئێستا ههمانه له 50 كهسیان 30 كهسیان موعتاده. بۆ نموونه ئهوان له سهقز رۆژانه 4، 5 كێلو تریاك دهگرن. باشه ئهمه چی لێ دێ؟ خۆیان بهشی زۆری مهسرف دهكهن. خویان دهزانن كه فلان كهس كراگ پهخش دهكاتهوه، بهلام كاریان به سهرهوه نیه. ههموویان بهرتیل وهردهگرن. ئێستا خویندكارهكانیش مهسرهفی دهكهن. ئێستا ئێمه له زانكۆكان له ههر دانشگایهك له ههر 100 خوێندكار دهوربهری 70 كهسیان موعتاده. تهواوی خوابگاكان پره له مهوادی موخهدیر. ههموویان دهكێشن.
باشه ئهم خهلكه بۆ وای لێ هاتووه؟
ئهوهل خهتای خۆمانه. دوای نهقشی دهولهتیشی تێدایه. كاتێك به هوی مهوادهوه چهند كهسێك ئیعدام بكهن وا نابێ. ئێستا كهسێك كارتۆنێك مهشرووبی پێ بگیردرێ 50 میلیون تمهن جهریمه دهكرێو ماوهیهك دهكهوێتهوه زیندانهوه. بهلام دهبینین كهسێك به كیلویهك مهوادهوه دهگیردرێ، هیچی پێ نالێن.
تو خوت چهند سال مهوادت فرۆشت؟
من سێ سال مهوادم فرۆشت
چ ههستێكت ههبوو ئهو كات؟
من به خاتری دابین كردنی پێویستی خوم ئیحساسی باشم ههبوو. تهبلیغم بۆ شتی خوم دهكرد.
چهند جۆرت فرۆشتوه؟
من تریاكم فرۆشتوه له ماوهی ئهو 4 ساله زیاتر له 60 كیلۆم فرۆشتوه. هیرۆئینیشم فرۆشتوه. له گهل دوستێكم دهچوومه خۆرمازهردی مهراغه بۆ واردكردنی مورفین. له دارهلهكی رهزائیهش دهمهێنا.
له سهقزیش دروست دهكری ئهو مهواده؟
نا، بهلام شارێكی وهك مهراغه فاسیلهی وای نیه تا سهقز.
باشه مشتهرییهكانی تو زیاتر كێ بوون؟
زۆربهی جهوانهكان تهلهفوونی منیان ههبوو. تهلهفوونیان بۆ دهكردم. پیرمێردیشی تێدا بوو.
زیاتر له چ گهركێكی سهقز ئهو مهوادهت ساغ دهكردهوه؟
من له سێ رای بهردبڕان دهم فرۆشت. له پاركی شار دهم فرۆشت. له زۆر جێگا دهمفرۆشت.
جگه له تو، فرۆشیاری تریشی تێدا بوو؟
بهلێ. ئاغایهكی تێدایه به ناوی عهباس حهبیبی كه كیلۆفرۆشی ئهو مهنتهقهیه. ئهمیر عهزیزپوور، مهحیه رهزایی كه پێی دهلێن خالو مهحیهو سهلاحی كهریمیانی تێدایه. ناسره سیسهی تێدایه كه چهندین جۆر مهوادی دهفرۆشێت.
ههبووه رهقابهت بكهن له نێوانتان بۆ فرۆشتنی جینسی باشتر؟
بهلێ. مهسهلهن عهباسی فاتێ تهشقهله كه خوی كیلۆفرۆش بوو دهچوو له شیرازهوه واریدی دهكردو رقابهتمان له گهلی دهكرد. بۆ نموونه دهچووم گوزارشم لێ دهدا بۆ ئهوهی جینسی خوم مشتهری زیاتر بێ.
باشه ئهو ههموو پارهت چی لێ دهكرد؟
به داخهوه پارهی مهوادی موخهدیر خێری بۆ كهس نیه. هیچ مهواد فرۆشێك تا ئێستا مالی باشی پێكهوه نهناوه. ههر ئهو كهسانهی ناویانم برد ئێستا موعتادن. چونكه تو خوێنی ئهو جهوانانهیه دهیمژی. دایكی ئهو كوره كه موعتاد دهكرێ قۆرئانت لێ بهرز دهكاتهوه. باوكی دوعات لی َدهكا.
ئهوكاته كه دهت فروشت بیرت لهمانه نهدهكردهوه؟
ئهسلهن. ئێستا كارم به میللهتی كورد نیه. به عینوای یهك ئێرانیو ئینسانێك دهلێم زۆر پهشیمانم لهو كارانهی خۆم. دهمتوانی باشگایهكی وهرزشی دابنێمو چوار جهوان فێری وهرزش بكهم كه ئێستا به تهمام ئهو كاره بكهم.
تو چهند جار گیرای؟
من سێ دهفعه گیرام له سهقز. بهلام حوكمهكانم زۆر نهبوون. به 40 شهو یا به جهریمه ئازاد كرام. تهنانهت لای قازی دهستم به قۆرئان داوه گوتومه هی من نیه هی مهئموورهكهیه.
ههبووه بێ پاره بیو پارهت دهست نهكهوێ بۆ مهسرهفی؟
كاتێك كه خومار دهبووم كفرم دهكرد. بۆیه قهرزم دهكرد یا دزی. حهتمهن به ههر جۆرێك بوایه ئهگهر لهشی خوشم بفرۆشتایه مهوادم پهیدا دهكرد.
ههبووه له بازارو له ناو خهلك كه دهردهكهوتی بت بینن و پێت بلێن ئهوه موعتاده؟
بهلی 10دهفعه بیستوومه، وتویانه فلان كهس موعتاده پێم ناخۆش بوو.
ئهوكات پێت خۆش بوو وهك موعتادێك باس بكرێی یا وهك مهواد فرۆشێك؟
پێم خوش نهبوو هیچ كامیانم له سهربێ. مهواد فرۆشهكه ناوی باش نهبوو، موعتادهكهش ناوی باش نهبوو. موعتاد ئێستا له ئێران وك نهخوشییهك جێ كهوتوهو دهیانهوێ جورمی له سهر دانهنێن. ئێستا به هوی ئهنجومهنی دوازده قهدهمهوه خهلك كهمێك رۆشن بوونهتهوه.
سهرچاوه: رێنێسانس
ئهو ئهنجومه چیه؟
ئهم ئهنجومه سهرهتا له ئهمریكایهوه هاتووو واریدی تاران بووه. له تاران 15 سالێكه دامهزراوه. له شارهكانیش ههیه. له سنهش ههیه. له دیواندره ههیهو هاتوته سهقزیش. له سهقزیش ئێمه دامان به بۆكان. ئهم ئهنجومهنه وابهسته به هیچ جێگایهك نیه. له هیچ ئۆرگانێك پاره وهرناگرێ. ئێستا ئێمه لهو ئهنجومهنهش مهشرووب، به مهوادی موخهدیر حیسابی بۆ دهكهین.
ئهم ئهنجومهنه توانیوه خهلكی موعتاد له دهوری خوی كۆ بكاتهوه؟
ئێمه له سهقز نیزیك به 50 كهس تهزریقیمان ههبوه كه ئێستا دوو ساله تهركی مهوادیان ههیه. ئێمه پێشتر دزیمان دهكرد. بهلام ئێستا به ئۆسوولی دوازده قهدهم ئێمهش لهو كارانه بووینهتهوه. كه دهچنه سهفی تاكی له سهقز نوبهبریمان دهكرد، بهلام ئێستا حهقی خهلك زایه ناكهین. دوازده قهدهم ژیانی به من پێشان دا
له سهردهمی موعتاد بوون جگه له دزی چی ترت دهكرد بۆ بهدهست هێنانی مهواد؟
من رهحمم به باوكم نهدهكرد. موعتادمان ههیه جلهكانی دایكی دههێنا دهیفرۆشت. من هاچر فهرانسهم له مال دزیوه، فرۆشتوومه. پشتوینی براكهم فرۆشتوه، پاتۆلی براكهم فرۆشتوه.من خۆم دهكرد به خهو تا دایكم یا باوكم بخهوتنایه، دهچوم له گیرفانیان پوولم دهردههێنا. له بازار كابرام سهرقال دهكرد تا بۆكسێ سیگارم دهخسته باغهلمهوه. یا شهو دهویستاین تا كابرا دهچوو بۆ میوانی دواتر دهچووینه سهر مالهكهی.
وهك خوت به تایبهت چیت كردوه؟
من لهدیواری خهلكهوه چوومهته سهر. ئالتوونم له مال خهلك بردوه. پارهم بردوه. له مال خوشكی دایكم ههزار جار دزیم كردوه. له مال خۆمانو له مال خوشكم دزیم كردوه. خوشكم منی دهعوهت دهكرد بۆ میوانی یهكهم كار كه دهمكرد كیفی پوولهكهییم دهدزی. جاری وابوو دهیزانی كاری منه دهستم به قۆرئان دهدا دهمگوت من نیم.
چون دهیانزانی كاری تویه؟
به ههرحال چونكه قیافهم دیاربوو، تهلهویزیونیش ههمیشه باسی دهكرد قیافهی موعتاد ئاوایه و ئاوا نیه. تهنانهت زۆر جار دهیانگوت :(موعتاد + ههموو شتێك). بۆیه شك یان بۆ من دهچوو. ئهزانی چونه، دز یهك شهخسیهتی ههیه بهلام موعتاد ههزار رووی ههیه. دزی دهكا، قهتل دهكا ههموو كارێك دهكا، پیاومان ههیه له سهقز بۆ دابین كردنی مهوادهكهی دهچێ ژنهكهی دهفرۆشێ. شایهد منیش ژنم بوایه، ژنهكهم به گان بدایه.
ههبووه به هوی ئهو شتانهی كه له مالهوه دزیوته، ئاژاوه بنێتهوه له مال؟
بهلێ. زۆر جار بووه وتویانه هاچهر فهرانسهكهمان دیار نیه. فلان پارهمان دزراوه. منیش دهستم به قۆرئان دهدا، دهمگوت من نیم. بهس ههموویا دهیانزانی من موعتادم. ههر شتێكیش كاری من نهبوایه ههر دهیانگوت ئهو دزیویهتی.
باشه بێزار نهدهبوی؟
ئیعتیاد سهری پێ داخستبووم. هیچم پێ مهنزور نهبوو، تهنیا مهوادهكهم نهبێ. كاتێك مهئموورێك بهرشهقیی دهدام له خیابان مهنزوورم نهبوو. خوشكم رووی نهبوو له خیابان له گهل من بگهرێ.
له خیابان مهئمووری لێی داوی؟
بهلێ. سهدجار. جارێك گرتیانم من تریاكهكهم قووت دا بۆ ئهوهی دهستیان نهكهوێ. زیاتر له 10 كهس له مهئمووران رژانه سهرم. بهلام هیچ مهنزوورم نهبوو، دوای ههستام خۆم تهكاندو رۆیشتم. بهلام باوكم یا مالهوه كه دهیانبیستهوه له ناو خهلك كه كورهكهیان موعتاده زهجریان دهكێشا پێمهوه. با شتێكت بۆ باس بكهم. مندالێكی چكولهی 3 سالان له گهرهكهمان بوو، بازنهكهی داكهوتبوو، به هوی ئهوهی لهو گهرهكه من موعتاد بووم دهیانگوت كاری ئهوه. له مالیشهوه وایان دهزانی كاری منه.
ههبووه بگیردرێی، مالهوه كاریان به سهرتهوه نهبێ؟
من سێ مانگ له زیندان دا بووم باوكم نههات به لامه.
چون كهوتیته بیر ئهوهی كه تهركی بكهی؟
من سهرهتا كه واریدی ناو ئهنجومهن بووم، وتم ئهمانه درۆ دهكهن. تا 5 رۆژ ههروا دهچووم. بهلام كهسانێكم دی كه هێرۆئینی بوونو دهچوونو دهمدی تهنانهت مهشروبیش ناخۆن. منیش ئێمانم پێ هێنا. دوای چوومه مالی خوشكی دایكم له سنه، لهوێ تهركم دا. ئۆسولی ئهم دوازه قهدهمه وای كردوه كه من ئهوه 18 مانگه تهركم كردوه
ئێستا بیری ناكهی؟
ئێمه تهسویرێكی زهینی مان ههیه له مهوادی موخهدیر، بهلام بهدبهختییهكهشمان دیوه. ئهگهر بیریشی بكهم بیری خوشییهكانی ناكهم. بیری بهدبهختییهكانی دهكهمهوه كه مهواد چی به سهرمن دا هێنا؟ من رهحمم به دایكی خوم نهكرد. رهحمم به خوشكی خوم نهكرد. من هاتمه مهریوان چوومه مالی دوستێكم دیم دهكێشێ دواتر نهچوومهوه بۆ لای.
ئێستا ئیحساسی شهخسییهتو كهسایهتی دهكهی؟
با ئێستا ئیحساسی كهسایهتی دهكهم. من ئێستا ژیان دهكهم. من 15 سالی تریش ههرموعتادم بهلام له حالی باش بوون دام. من موعتاد دههێنمه نا ئهنجومهنی دوازده قهدهمی یهوه. ئێمه ناتوانین له گهل مهواده موباریزه بكهین، بهلام ههر كهسێك دیت بۆ لامان به خێربێت.
ئهم ماوهیهت كهی تهواو دهبێ؟
ئهمه وهك سهرهتانێك وایه. مهوادی موخهدیر سێ دهرسهده له لهشی من، بهلام مێشكو رۆحی من ئازار دهدا. ئێمه رۆژانه سهعاتو نیویهك دهچینه ناو كۆبوونهوه. كهسێكمان ههیه به ناوی (راهنما) كه پاكی له ئێمه زیاتره، له گهلمان كار دهكا. من 10 سال موعتاد بووم. من 10 سال به دوای مهواد گهرام. دهی چیه با 10 سالیش بچمه ناو ئهو جهلهساتهوه. من ئهوه18 مانگه دهچم. ئهو ئهنجومهنه لهو ماوهیهدا خانهوادهی به من داوهتهوه. ژیانی به من داوهتهوه. من كاتی خوی كه مهوادم مهسرهف دهكرد سهعاتێك به شوێن مهواد دهگهرام، سهعاتێك به شوێن جێگای مهسرهف دهگهرام. دوو سهعاتیش له پای مهواد دادهنیشتم. ئێستا ئیتیر تهوجیهه بۆ خوم ناهێنمو رۆژانه سهعاتێك دهچمه ناو جهلهساتهوه.
خانهوادهكهت ههستیان كردوه بهرهو تهرك دهروی؟
من ئێستا ئهگهر سهعات 2ی شهویش بچمهوه بۆ مالهوه نارهحهت نابن، دهزانن له حالی تهرك دام. من له ناو سهقز ههموو كهس دهیناسیم كه موعتادم، ئێستاش زۆر كهس دهزانی تهركم داوه. ئهرۆكه پێشم بێژن موعتاد نارهحهت نابم. ئینكاری ناكهم، من موعتاد بووم. ئهلانیش موعتاد ههم، تهنیا مهسرهف ناكهمو له حالی باش بوون دام.
باسی ئهیدزت كرد، ئهم نهخوشینه له سهقز ههیه؟
ئێستا نیزیكهی 200 كهس تا 300 كهس ل سهقز تهزریق دهكهن به هۆی سۆرینی پیسهوه. ههروهها له دهرزی پیس ئیستفاده دهكهن. یهكێك لهوانه كه تهزریق دهكا ژنی ههیه شهویش دهچیته پال ژنهكهی، بۆیه ئهو ژنه نهخۆشینهكهی تووش دهبێ. ئێستا زۆربهی جهوانهكان هیپاتیت یان ههیه. ئێمه چهند كهسێكمان ههیه له سهقز به تهواوی ئهیدزیان ههیه. خۆم خهبهرم ههیه كه ئیدزیان ههیه له سهقز
ناسراویشن؟
بهلی ناسراویشن.
باشه بهرخوردی حاكمییهت چونه؟
حاكمییهت خوی بلاوی دهكاتهوه. حاكمییهت بۆ گرتنی ماهوارهیهك 50 مهئموور كۆدهكاتهوه. بهلام دهشزانێ ئهو ماله مهوادی موخهدیری تیایه ناچێ.
باشه بهرنامهی حیزبه كوردییهكان چیه بۆ بهرخورد له گهل ئهو بهلایه، ئهوهان چ رۆشنگهرییهكیان كردوه؟ چ كارێكیان كردروه؟ تو كه مهوادت فرۆشتوه، مهسرهفت كردوه ههلوێستی حیزبه كوردییهكانت چون بینیوه؟
من هیچ شتێكم له حیزبه كوردییهكان نهدیوه. تا ئێستا پهیامێك مان نهدیوه لێیانهوه. من تا ئێستا حیزبێكم نهدیوه نامهیهكی ههرشهئامێز بنێرێ بۆ مهوادفرۆشان. من كه مهواد فرۆش بووم، رۆژههلات تی ڤی، كۆمهله تیڤی، تیشك تیڤی یهك پهیامیان نهنارد بۆ ئێمه كه ئێمه بترسین كه ئهو كارانه نهكهین. ئهوان هیچ كاریك یان نهكردوه. بۆیه ئهوانهی كوردایهتی دهكهن دهبێ كارێك بكهن. ماوهیهك پهكهكه ههرهشهی دهكرد ئێستا ئهویش نهماوه.
تو به حوكمی ئهوهی ئێستاش له ناو شار دادهنیشی، با لێت بپرسم ههیه له لایهنگرانو ئهندامانی حیزبه كوردییهكان موعتاد بن؟
من كهسێك به ناوی ((....)) دهناسم كه پێشمهرگهی حیزبی دێموكرات بووه تهزریق دهكا، ((..)) ههواداری دێموكراته ئێستا هیرۆئین مهسرهف دهكا. كاك(...) كه لایهنگری كۆمهلهو ئهندامی كۆمهلهیه 7 ساله هیرۆئین مهسرهف دهكا.
واته ئهندامانی حیزبهكان موعتادیان تێدایه؟
زۆربهیان موعتادن
ههموو كهسێكی گرتوته؟
ههر مالێك دهچی موعتادێكی تێدایه. لهو ماوهیهدا له سهقز كهسێك به ناوی شێركۆ واسلی به هوی مهسرهفی زۆرهوه مرد، مهنسووری شهریفی تهزریقی كرد، مرد، ئهمه تهنیا له ماوهی یهك ههفتهدا بووه.
ئاماری مردن به هوی مهوادی موخهدیر له سهقز چهنده؟
ئهگهر دهقیق پێت بلێم له مانگێك دا رهنگه 10 كهس به هوی مهسرهفی مهوادی موخهدیرهوه بمرێ. به پێی ئامارێك له ههر 3 دهقیقهدا نهفهرێك له ئێران موعتاد دهبێ.
پێت وایه مهسرهفی رۆژانه له سهقز چهنده؟
وهلا له سهقز له رۆژێك دا شایهد 7 كیلو تریاك بتوێتهوه. دهوروبهری 300 گرهم تا 400 گرهم هیرۆئین له سهقز مهسرهف دهبێ. حهشیش 10 كیلو دهتوێتهوه. كچهكان به عینوانی ئهوه چاویان جوان بێ حهشیش دهكێشن. كراگ ئێستا 30تا 40 كهس مهسرهفی دهكا، قهولت پێ بدهم سالی تر دهگاته 300 كهس.
ههیه به بنهماله موعتاد بن؟
بهلێ بۆ نمونه خانهوادهی ((....)) به كچو ژنو كوڕو خۆی موعتادن. ههشمانه وهك مالی ((...)) مهسهرهفی تریاك یان ههیه.
پێت وایه مهسرهفی مهواد زیاتره یا مهشروبات؟
به داخهوه مهوادی موخهدیر زیاتره. تو دهچیته زهماوهندێك بۆ نموونه له ئاوایی سوونهته كه دوو كهس مهشروب دهخواتهوه 40 كهس تریاك مهسرهف دهكا. دیهاتێكی وهك سوونهته 400 تریاكی تێدایه. دیهاتی ئێرانشا، ئێستا له شوێنه به ناوبانگهكانی پهخشی مهوادی موخهدیره.
دیهاتهكانیش تێی كهوتوه؟
بهلێ. ئێستا باشماق، چومهلوو كه دوورترین شوێنی سهقزه هێرۆئینی تێدایه. شاروچكهی ساحێب چهندین كهس تهزریقی تێدایه
شوێنهكانی ئهم مهسرهفه زیاتر كوێن؟
تریاكییهكان له مالهوه دادهنیشن یا دهچنه ناو كهپری سهرجادهكان یا مالی موجهرهدییان ههیه. ئێستا له ناو خانهوادهكان مهسرهف رهسمییهتی ههیه. ئێستا هێندێك كهس ئاوات دهخوازن كورهكانیان هێروئین مهسرهف نهكهن تهنیا تریاك مهسرهف بكهن باشتره له هیرۆئین. ئێستا له ئاودهستهكان مهسرهف دهكرێ. له ناو مزگهوتهكان دهكێشرێ. من خۆم بارها له ناو ئاودهستهكان مهوادم مهسرهف كردوه. ژێر پردهكان. مردووشۆرخانهكان. زۆربهی مزگهوتهكان وهك شوینی مهسرهفیان لێ َهاتوه
سهرچاوه رێنێسانس
2- دکتر حسن عباسی تئوریسین امنیتی سپاه و استاد دانشگاه امام حسین سپاه پاسداران.
هنوز شایعه دستگیری جعفری معاون دبیر شورای عالی امنیت ملی تکذیب نشده است. یک هفته پس از یورش امنیتی – نظامی امریکا به قرارگاه اربیل در عراق، بتدریج هویت دستگیر شدگان این قرارگاه فاش می شود. سخنگوی وزارت خارجه امریکا بدون نام بردن از محمدجعفر صحرارودی و حسن عباسی، اعلام داشت که دو تن از دستگیرشدگان قرارگاه اربیل در عملیات تروریستی دست داشته و از سوی پلیس بین المللی نیز تحت تعقیب بوده اند. این احتمال که آنها برای محاکمه تسلیم یک دادگاه بین المللی شوند زیاد است. بدنبال مصاحبه سخنگوی وزارت خارجه امریکا که در پاسخ به ادعای وزارت خارجه جمهوری اسلامی مبنی بر دیپلمات بودن دستگیر شدگان قرارگاه اربیل انجام شد، خبرگزاری ها نام دو عاملی را که سخنگوی وزرات خارجه امریکا از بیان آن خودداری کرده بود فاش ساختند. این دو تن محمد جعفر صحرارودی سرگروه ترور عبدالرحمان قاسملو دبیرکل وقت حزب دمکرات کردستان ایران در پایتخت اطریش وین و همچنین حسن عباسی استاد دانشگاه امام حسین سپاه پاسداران و تئوریسین بخش امنیتی سپاه پاسداران هستند. صحرا رودی که عضو سپاه پاسداران(واحد عملیات خارج از کشور) بود، پس ازاین ترور به ایران بازگشت و در بخش اطلاعات سپاه پاسداران به مدارج بالا رسید و گفته می شود آخرین سمت وی با درجه سرتیپی سپاه، فرمانده اطلاعات قرارگاه رمضان سپاه پاسداران در غرب ایران بوده است. حسن عباسی که به دکترعباسی معروف است، در سالهای اصلاحات شدیدترین حملات را متوجه اصلاحات و شخص خاتمی می کرد. او در دانشگاه امام حسین سپاه استراتژی تهاجمی را تدریس می کرد. با آنکه هنوز هویت سه تن دیگر از دستگیر شدگان فاش نشده، اما شایعات پیرامون دستگیری جعفری معاون شورای عالی امنیت ملی جمهوری اسلامی در یورش به قرارگاه اربیل نیز تاکنون از سوی ایران تکذیب نشده است. از سوی دیگر خبرگزاری ها گزارش دادند که همزمان با حضور معاون امنیت ملی عراق در تهران و جریان داشتن مذاکرات و توصیه وی به مقامات جمهوری اسلامی برای عقب کشیدن نیروهای امنیتی و سپاهی خود از عراق، صبح امروزفیلمبردار شبکه تلویزیونی عرب زبان صدا و سیمای جمهوری اسلامی بنامن العالم در شهر بصره، واقع در جنوب عراق، توسط نیروهای انگلیسی مستقر در این منطقه دستگیر شد. peiknet
به دنبال عامل ترور قاسملو در ميان بازداشت شدگان اربيل
به گزارش روزنامه در استاندارد چاپ اتريش، احتمالا يکی از عاملان قتل رهبران کرد در سال ۱۹۸۹ در وين، جزو بازداشت شدگان ايرانی در اربيل است. اين مطلب را يک ايستگاه راديويی اتريشی از قول يک رسانه آمريکايی نوشته است، اما هنوز از سوی وزارت دادگستری يا وزارت امور خارجه اتريش تاييد نشده است. ماريا برگر سخنگوی وزارت دادگستری اتريش گفته است: «اطلاعات در اين زمينه فعلا بر پايه شايعه تاييد نشده استوار است.» خانم برگز اما گفت در صورت تاييد خبر، وزارت دادگستری اتريش، بر استرداد اين شخص «به طور بسيار جدی» پا خواهد فشرد.
به نوشته در استاندارد، سه عامل قتل قاسملو، تحت تعقيب بين المللی قرار دارند. شبکه خبری که در استاندارد از قول آن اين خبر را مخابره کرده گفته است که هنوز مشخص نيست افراد دستگير شده، در بازداشت نيروهای آمريکايی بسر می برند يا عراقی.
روزنامه «در استاندارد» چاپ اتریش نوشته است يکی از عاملان اصلی ترور قاسملو، محمد جعفری صحراوردی، شخصی است که گفته می شود احتمالا در اربيل عراق توسط نيروهای آمريکايی دستگير شده است
در تاريخ ۱۳ ژوئن سال ۱۹۸۹، عبدالرحمن قاسملو رهبر حزب دمکرات کردستان ايران به همراه عبدالله قادری -آذر قائم مقام حزب و فاضل رسول، در جريان ملاقاتی با نمايندگان حکومت ايران به قتل رسيدند.
در استاندارد می نويسد: «عاملان اين جنايت توانستند در سفارت جمهوری اسلامی در وين مخفی شوند و با مداخله رژيم ايران، از اتريش خارج شوند.» يکی از عاملان اصلی اين ترور، محمد جعفری صحراوردی، شخصی است که گفته می شود احتمالا در اربيل عراق توسط نيروهای آمريکايی دستگير شده است. ترور رهبران کرد در سال ۱۹۸۹، يکی از جنجالی ترين ترورهای مخالفان رزيم ايران در دهه های اخير بوده است. اريش ماکسيميليان اشميت، رييس بخش سياسی وزارت امور خارجه اتريش بعدها در سال ۱۹۹۷ در مصاحبه ای گفت سفارت ايران در آن زمان، کاملا روشن کرده بود که اگر افرادی که عاملان اين جنايت شناخته می شدند در اتريش محاکمه شوند، «وضعيت اتريشی های مقيم ايران به خطر می افتد» آلويس موک وزير امور خارجه وقت اتريش در توصيف «حق السکوت گرفتن» جمهوری اسلامی، واژه «کثافت کاری» را به کار برد. دستگيری ايرانی ها در اربيل، بار ديگر به تنش های ميان آمريکا و جمهوری اسلامی افزوده است. آمريکا می گويد افراد دستگير شده، به سپاه پاسداران تعلق داشته اند و برای حمايت از شورش ها در عراق، در اين کشور به سر می برده اند. جمهوری اسلامی می گويد افراد دستگير شده، ديپلمات هستند.
